Thuiswerken: wat zegt de wet en wie is verantwoordelijk?

Veel werknemers werken momenteel vanuit huis. Ook in deze tijd moet de werkgever zorgen voor goede en veilige arbeidsomstandigheden voor zijn werknemers. Dat is in de wet vastgelegd als zorgplicht. Wil je weten waar jouw thuiswerkplek wettelijk aan moet voldoen, of wat nu precies de verantwoordelijkheid van de werkgever is? Hieronder vind je antwoord op een aantal veelgestelde vragen.

Waarvoor is mijn werkgever verantwoordelijk bij thuiswerken?

De werkgever moet zorgen voor een gezonde en veilige werkplek voor de werknemer en voor een inrichting van de werkplek die aan de persoonlijke eigenschappen van de werknemer is aangepast. Dit geldt ook voor je thuiswerkplek. Dit wordt de ‘zorgplicht’ van de werkgever genoemd. De mate waarin de werkgever daar invulling aan kan geven is afhankelijk van wat redelijkerwijs gevergd kan worden. Het kan zo zijn dat het door omstandigheden niet redelijk is om dit van de werkgever te verwachten.

De werkgever moet zijn werknemers actief instrueren. Hoe een werknemer veilig en gezond zijn werk kan doen, moet een terugkerend onderwerp van gesprek zijn tussen werkgever en werknemer.. Als je nog geen goed ingerichte thuiswerkplek hebt, dan kan je met je werkgever overleggen wat je nodig hebt om klachten te voorkomen.

Bij het voeren van het arbeidsomstandighedenbeleid legt de werkgever in een inventarisatie en evaluatie schriftelijk vast welke risico's de arbeid voor de werknemers met zich brengt. Deze risico-inventarisatie en -evaluatie bevat tevens een beschrijving van de gevaren en de risico-beperkende maatregelen en de risico's voor bijzondere categorieën van werknemers.

In de wet is bepaald dat de werkgever met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (of bij ontbreken daarvan, de individuele belanghebbende werknemers) overleg heeft over het arbobeleid en de uitvoering daarvan.

Werkgevers en werknemers kunnen zich hierbij laten adviseren door arbodeskundigen.

Wat is mijn eigen verantwoordelijkheid bij thuiswerken?

Als werknemer is het belangrijk om in gesprek te gaan met je werkgever wanneer je je werkplek graag aan zou passen als je klachten ervaart. Zeker wanneer je thuiswerkt kan een werkgever niet zomaar raden of je problemen ervaart: het is belangrijk om dit proactief aan te geven en te bespreken hoe je hier samen met de werkgever een oplossing voor kan zoeken.

Daarnaast is het belangrijk om als werknemer zelf goed te letten op je fysieke en mentale gezondheid: dit is essentieel om klachten te voorkomen.  

Waar moet een thuiswerkplek wettelijk aan voldoen?

In het Arbeidsomstandighedenbesluit is opgenomen dat de werkplek in de eigen woning moet worden ingericht volgens de ergonomische beginselen.

De ergonomische beginselen zijn niet nader uitgewerkt in een wettelijke regeling. Op deze infographic van TNO, ARBO en VMN zijn meer tips te vinden voor het inrichten van je thuiswerkplek.

Belangrijk bij het inrichten van de werkplek is een goede positie van het beeldscherm, het op elkaar afstemmen van de stoel- en tafelhoogte zodat de armen een ontspannen houding aan kunnen nemen, de muis dichtbij het lichaam plaatsen en de stoel zo instellen dat voeten, bovenbenen en onderrug goed worden ondersteund. Bij een laptop is het nodig om een extra toetsenbord, een muis en eventueel een beeldscherm te gebruiken.

Wat zijn de eisen die worden gesteld aan werken achter een beeldscherm?

Daarnaast moet de werkplek voldoen aan de eisen die worden gesteld aan beeldschermarbeid. Dit betekent dat het werken achter een beeldscherm op gezette tijden moet kunnen worden afgewisseld door andere werkzaamheden of rusttijd. Wanneer je als werknemer problemen ondervindt aan de ogen of het gezichtsvermogen, die mogelijk veroorzaakt zijn door het werken met een beeldscherm, moet de werkgever jou als werknemer in de gelegenheid stellen om hier passend onderzoek naar te doen.  

Nadere voorschriften voor beeldschermarbeid zijn bijvoorbeeld:

  • Het beeldscherm is van goede kwaliteit, gemakkelijk instelbaar en kantelbaar en mag niet spiegelen.
  • Beeldscherm en toetsenbord mogen niet aan elkaar vast zitten.
  • De werkplek moet een comfortabele houding mogelijk maken.
  • De verlichting op de werkplek zorgt voor voldoende licht en een beheerst contrast tussen het beeldscherm en de omgeving.
  • De programmatuur is aangepast aan de te verrichten taken.

Om bedrijven te ondersteunen heeft TNO het risicobeoordelingsinstrument “Beter achter je beeldscherm” ontwikkeld.

Welke verplichtingen heeft de werkgever in het kader van psychosociale arbeidsbelasting, zoals werkstress?

De werkgever moet inventariseren aan welke risico’s zijn werknemers (kunnen) worden blootgesteld op het gebied van psychosociale arbeidsbelasting. Met psychosociale arbeidsbelasting bedoelen we alle factoren in de arbeidssituatie die stress teweeg kan brengen. De werkgever moet vervolgens maatregelen nemen om deze risico’s te minimaliseren, bijvoorbeeld om werkdruk tegen te gaan.

De werkgever moet zijn werknemers daarnaast informeren over deze risico’s, en over de maatregelen die de werkgever heeft genomen om de risico’s te minimaliseren.

In welke wetten zijn deze vereisten precies geregeld?

De zorgplicht van de werkgever is gebaseerd op de Arbowet (artikel 3) en het Burgerlijk Wetboek (artikel 7:658).

In het Arbobesluit zijn regels opgenomen voor ‘plaatsonafhankelijke arbeid’. (artikelen 1.43 tot en met 1.53). Thuiswerken valt hier ook onder.
Bepalingen over de eisen van aan beeldschermarbeid zijn opgenomen in het Arbobesluit (artikelen 5.4 en 5.7 tot en met 5.12) en in de Arboregeling (artikelen 5.1 tot en met 5.3).