Het duwen of trekken van voorwerpen – ook als deze op wielen staan – vraagt veel energie en kan door fysieke overbelasting leiden tot met name schouderklachten. Het is daarom belangrijk om te zorgen voor het juiste materiaal en om op een verantwoorde manier te werken.

Rolcontainers, tilliften en handpallettrucks

Zowel het in gang brengen als het in gang houden van het rollende voorwerp is belastend voor het lichaam van de werknemer, vooral als dit met een schok plaatsvindt. Bij duwen of trekken wordt meestal het lichaamsgewicht gebruikt om de last te verplaatsen.

Het verplaatsen van rollende voorwerpen komt in veel branches voor. Denk aan het gebruik van containers (transportsector, detailhandel, distributiecentra), handpallettrucks (magazijnen), onderhoudskarren (monteurs, schoonmakers) en vloeistofkuipen (chemie, voedingssector). Ook de gezondheidszorg heeft te maken met het verplaatsten van bedden en eventueel tilliften. Net als schilders en andere werknemers die bijvoorbeeld met rolsteigers werken. 

Normen voor duwen en trekken

Volgens de Arbowet moeten werkgevers ervoor zorgen dat de fysieke belasting geen gevaar oplevert voor de veiligheid en gezondheid van hun medewerkers (Arbobesluit 5.2). Werkgevers zijn verplicht om de risico’s van duwen en trekken op te nemen in hun Risico-Inventarisatie en -Evaluatie en bij een te hoog risico in het Plan van Aanpak. Ook moeten werkgevers goede voorlichting geven over hoe medewerkers op een veilige en gezonde manier voorwerpen kunnen duwen en trekken. 

Een veelgebruikte methode om individuele werkzaamheden bij duwen en trekken te beoordelen is de KIM-methode.

Aandachtspunten voor duwen en trekken

Werkgevers kunnen veel maatregelen treffen om veiliger te duwen en te trekken.  Om maatregelen succesvol in te voeren is het raadzaam om werknemers er in een vroeg stadium bij te betrekken (participatieve aanpak).

Gezondheidsklachten worden voorkomen als door de werkgever bij duwen en trekken gelet wordt op het volgende:

  • verlicht het duwen en trekken met elektrisch aangedreven rollend materieel, zoals een vorkheftruck, handpallettruck of andere hulpmiddelen;
  • maak de te verplaatsen vracht minder zwaar;
  • zorg voor een schone vloer en neem drempels weg – duwen en trekken kost dan veel minder kracht;
  • goed onderhoud van de wielen vermindert de rolweerstand (het is raadzaam om rolcontainers en palletwagens twee keer per jaar te controleren);
  • zorg voor voldoende rust en pauzes tijdens het werk; en
  • wissel de werkzaamheden af met minder belastend werk.

Gezondheidsklachten worden voorkomen als door de werknemer bij duwen en trekken gelet wordt op het volgende:

  • het rustig in gang brengen van een last is beter voor het lichaam dan een ruk of veel geweld gebruiken;
  • met twee handen duwen en trekken is beter dan met één hand;
  • zorg voor een schone vloer en neem drempels weg – duwen en trekken kost dan veel minder kracht;
  • wissel de werkzaamheden af met minder belastend werk.

Naast bovenstaande generieke aanbevelingen, zijn er sectorspecifieke oplossingen te vinden in de zogenaamde Arbocatalogi die voor diverse sectoren zijn opgesteld.

Meer informatie

  • TNO - Fysieke belasting. Op deze site vindt u gratis hulpmiddelen om zelf fysieke belasting op het werk te beoordelen en een wegwijzer om direct aan de slag te gaan met het aanpakken van fysieke belasting.
  • Toolbox 'Hoe zwaar werk jij?' op de website van Volandis.