Werknemers die elke dag voorwerpen tillen of dragen hebben een grote kans op (blijvende) rugklachten. Het is daarom belangrijk om deze vorm van fysieke belasting zo veel mogelijk te beperken of in elk geval op een verantwoorde manier uit te voeren. Werkgevers zijn verplicht om maatregelen te treffen zodat werknemers veilig kunnen tillen en dragen.

Rugklachten door tillen

In veel beroepen wordt dagelijks getild. Bijvoorbeeld door magazijnmedewerkers, orderpickers en vrachtwagenchauffeurs, maar ook door verzorgend of verplegend personeel. Tillen is erg belastend voor het lichaam, zeker als het vaak gedaan wordt. Bij het tillen van zware voorwerpen bestaat de kans op beschadiging van de rugspieren, de bindweefselbanden rond de wervelkolom of de tussenwervelschijven. 

Hoe zwaarder men tilt, hoe groter de kans op beschadiging. Maar ook het tillen van lichte voorwerpen kan tot schade leiden, bijvoorbeeld door een verkeerde houding of door te vaak achter elkaar te tillen. 

Wie eenmaal rugklachten heeft opgelopen, komt er nog maar moeilijk vanaf, waardoor de kans op terugkeer in het aanvankelijke beroep vaak minimaal is. Rugklachten zijn niet voor niets de meest voorkomende oorzaak van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. 

Normen voor tillen en dragen

De Arbowet kent geen specifieke eisen over hoeveel een werknemer mag tillen. De last mag echter geen gevaar opleveren voor de veiligheid en of de gezondheid van de werknemer (Arbobesluit 5.2). Tillen en dragen moet in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie opgenomen zijn en afhankelijk van het risico bestreden worden via een plan van aanpak. In een toelichting op het Arbobesluit wordt verwezen naar de NIOSH-methode die kan worden gebruikt om te berekenen wat het maximale tilgewicht is onder bepaalde omstandigheden.

NIOSH-methode

Om tilhandelingen te beoordelen zijn er verschillende methodes ontwikkeld. Een van de meest gebruikte is de NIOSH-methode, die niet alleen kijkt naar het gewicht van het voorwerp, maar ook naar de omstandigheden waaronder het wordt verplaatst. Zoals de frequentie, de afstand van de verplaatsing, de hoogte tot de vloer en de draaiing van het lichaam. Op basis van deze gegevens berekent de NIOSH-methode het aanbevolen gewicht. Maximaal is dat 23 kg, maar dat geldt dan voor een ideale tilsituatie. 

De Inspectie SZW hanteert deze methode als beoordelingsmethode van tilhandelingen. 

Tillen in de bouw

Werkgevers- en werknemersorganisaties in de bouw hebben met elkaar afgesproken dat de NIOSH-methode als beoordelingsmethode geldt voor gezond werken. Dit is vastgelegd in een zogenoemd A-blad, dat door Volandis wordt uitgegeven en spreekt over ‘de maximale arbouwlimiet’. Verder meldt het A-blad dat goederen zwaarder dan 50 kg niet handmatig verplaatst mogen worden, ook niet met meerdere werknemers.

Aandachtspunten tillen en dragen

Werkgevers kunnen veel maatregelen treffen om veiliger te tillen en te dragen. Enkele voorbeelden staan hierna vermeld. Om maatregelen succesvol in te voeren is het raadzaam om werknemers er in een vroeg stadium bij te betrekken (participatieve aanpak).

  • laat werknemers niet onnodig tillen - gebruik zo veel mogelijk hulpmiddelen, zoals heftrucks, laadkleppen plus karren en steekwagens met een hefinrichting;
  • verkort de loopafstanden tussen de locaties door de logistiek aan te passen;
  • zorg ervoor dat er geen obstakels in de weg staan;
  • laat tilwerk afwisselen met andere taken;
  • geef bepaalde objecten handvatten, zodat in ieder geval de grip verbetert;
  • plaats bij zware objecten de handvatten het liefst op heuphoogte en zeker niet op vloerniveau; en
  • laat werknemers werkhandschoenen gebruiken en schoenen met stroeve zolen en stalen neuzen - deze geven beter grip en beschermen de tenen als de last valt.

Als werknemers klachten hebben of het werk te zwaar vinden, moeten zij dit kunnen melden aan de preventiemedewerker of hun leidinggevende. Daarnaast moeten werknemers zelf gebruik maken van de (hulp)middelen die hen ter beschikking staan en moeten zij goed op hun manier van tillen letten:

  • til altijd met twee handen en zorg ervoor dat beide voeten op de vloer staan;
  • sta recht voor het voorwerp – voorkom dat de rug moet draaien;
  • sta dicht bij het voorwerp – voorkom dat de armen ver moeten reiken, houd de last zo veel mogelijk tegen de buik;
  • vraag collega’s om zwaar tilwerk samen te doen;   
  • til niet te veel tegelijk - het is verstandiger om twee keer te lopen;
  • til zware lasten tussen knie- en schouderhoogte;
  • neem genoeg pauze om vermoeidheid te voorkomen; en 
  • luister naar het eigen lichaam - forceer niets bij klachten.

Naast bovenstaande generieke aanbevelingen, zijn er sectorspecifieke oplossingen te vinden in de zogenaamde Arbocatalogi die voor diverse sectoren zijn opgesteld.

Meer informatie