Asbest

Deze hoofdrubriek bevat 4 rubrieken:

Werken met asbest kan levensgevaarlijk zijn. Technisch gezien is asbest een ideaal materiaal: onverwoestbaar, brandwerend en vooral bijzonder goedkoop. Tientallen jaren geleden bleek echter dat het inademen van asbestvezels gevaarlijke ziektes kan veroorzaken, zoals stoflongen, longkanker en buikvlieskanker. Het feit dat de gezondheidseffecten zich pas na langere tijd (10 tot 30 jaar) openbaren, maakt asbest tot een zeer verraderlijke stof.

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal in de natuur voorkomende mineralen (silicaten), die zijn opgebouwd uit fijne, microscopisch kleine vezels. Asbest is een natuurlijk product. Het is een delfstof die wordt gewonnen in onder andere Zuid-Amerika en Rusland. Er is een aantal verschillende asbestmineralen.

Asbestvezels zijn onder te verdelen in twee hoofdgroepen:

Alleen aan de kleur van het ruwe asbest is te zien tot welke soort het asbest behoort. Wanneer het materiaal verwerkt is, kan dat niet meer. Dan kan alleen laboratoriumanalyse nog uitsluitsel geven.

Wat is het risico?

Vanwege de duurzaamheid van ingeademde asbestvezels in de longen kunnen zich 10 tot 60 jaar na inademing van asbestvezels zeer ernstige longziekten openbaren, zoals longkanker en mesothelioom, een vorm van kanker van het long- of buikvlies. (Bron: AI-3 Asbest).

Langdurige blootstelling aan asbest kan leiden tot asbestose, een vorm van ‘stoflongen’. Afhankelijk van de mate en duur van blootstelling aan asbest kan deze ziekte consequenties hebben voor de levensverwachting. Dat is doorgaans niet het geval bij verdikkingen van het borstvlies (pleurale plaques), een andere, minder ernstige aandoening. 

Waar komt een werknemer het tegen?

Asbest is vooral na 1950 veelvuldig in Nederland toegepast, onder meer in fabrieken, woningen en schepen. Sinds 1 juli 1993 is het verboden om asbest te bewerken, te verwerken of in voorraad te houden. Bij het slopen, verbouwen en onderhouden van gebouwen die voor 1 juli 1993 gebouwd zijn, bestaat dus de kans op blootstelling aan asbest.

Nederland heeft vele honderden commercieel verkrijgbare asbesthoudende materialen gehad. De bekendste toepassingen zijn:

  • asbestcement (golfplaten, bouwmateriaal, waterleiding);
  • asbesttextiel (brandweerpakken, gordijnen);
  • asbestpapier/karton (vloerbedekking, plaatmateriaal);
  • asbest-remvoeringen (auto, vrachtwagen, bus, trein);
  • asbestisolatie (ovens, ketels, leidingen, schepen);
  • asbesthoudende pakkingen (industrie, verwarming).

Asbestsanering

Zodra asbest is aangetroffen, moet het werk worden stilgelegd. De werkplek moet afgezet worden en een daartoe gecertificeerd bedrijf moet een asbest-inventarisatie uitvoeren. Dit bedrijf bepaalt de risico-klasse van de sanering. Op grond van het uitgebreide saneringsplan dat wordt opgesteld, voert dan (vaak) een gecertificeerd saneringsbedrijf de sanering uit.

Voor de start van het werk dient dit bij de Inspectie SZW aangemeld te zijn. Het werk uit risicoklasse 2 en 3 moet worden uitgevoerd door of onder toezicht van iemand met een certificaat DTA (deskundig toezichthouder Asbest). Als naast de DTA-gecertificeerden ook anderen asbest saneren, moeten deze personen het certificaat DAV (deskundig asbest verwijderaar) hebben.

Na afloop van de sanering dient een daartoe bevoegd bedrijf een vrijgaven-meting uit te voeren. Afhankelijk van de resultaten van deze meting wordt besloten of de locatie wordt vrijgegeven.

Wetgeving

Sinds 1 juli 1993 is op grond van het toenmalige Asbestbesluit Arbeidsomstandighedenwet (sinds 1 juli 1997 opgegaan in het Arbeidsomstandighedenbesluit) het beroepsmatig bewerken en verwerken van asbest verboden. Vanaf 1993 geldt het Asbestverwijderingsbesluit voor het verplicht verwijderen van asbest door gespecialiseerde en gecertificeerde bedrijven. Dit houdt onder meer in: een verplichte melding aan de Inspectie SZW, deskundig toezicht, het opstellen van een werkplan, ‘containment’ van ruimten waar sloopwerkzaamheden plaatsvinden en voorschriften voor de hygiëne.

De kerndocumenten zijn:

  • Afdeling 5 (aanvullende voorschriften asbest) binnen hoofdstuk 4 van het Arbobesluit.

Laatste ontwikkelingen

  • Per 1 juli 2014 is de grenswaarde voor chrysotiel asbest gewijzigd. Dit besluit is gepubliceerd in het Staatsblad van 24 juni 2014. Ook is de verlaging van de grenswaarde van asbest amfibolen en een aantal andere wijzigingen die in de toekomst van kracht zullen worden gepubliceerd. De verlaging van de grenswaarde voor chrysotiel gaat in per 1 juli 2014; die voor amfibolen (inclusief de voorschriften voor de eindmeting en de indeling van werkzaamheden in risicoklassen) op een nader te bepalen datum, waarbij 1 januari 2015 beoogde datum is. De SER zal opnieuw adviseren over de haalbaarheid van deze datum. Lees hier wat de wijzigingen inhouden en volg hier de link naar de publicatie in het Staatsblad.

  • Verwijzing in certificatieschema naar norm NEN 2990:2012. Op 10 oktober 2013 is het besluit van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, met kenmerk 2013-0000134066, in de Staatscourant gepubliceerd. Hiermee wordt de Arbeidsomstandighedenregeling gewijzigd in verband met het actualiseren van de NEN 2990 voor het meetvoorschrift van de eindbeoordeling bij asbestverwijdering. Met de wijziging is een verwijzing naar de norm NEN 2990:2005 geactualiseerd naar NEN 2990:2012. In de NEN 2990 versie 2012 zijn een aantal normelementen opgenomen die specifiek betrekking hebben op de nieuwe asbestgrenswaarden en de meetmethoden hiervoor. Het betreft in het bijzonder de zogenoemde hoog risico saneringen en de bijbehorende onderzoeken middels Elektronenmicroscopie (SEM) van kleefmonsters en luchtmonsters. Deze normelementen treden pas in werking zodra de nieuwe asbestgrenswaarden van kracht zijn.

Animatie asbest verwijderen

De aanwezigheid van asbest in een gebouw, constructie of installatie van voor 1994 moet in kaart worden gebracht voorafgaand aan een verbouwing, sloop of onderhoud. Hoe je asbest veilig inventariseert en verwijdert, wordt in deze video uitgelegd. Verder komt aan bod hoe certificering en toezicht zijn geregeld.

Het gevaarlijke asbest komt vaak voor in gebouwen en constructies gebouwd vòòr 1994.

Bij verbouw of sloop van zo’n gebouw moet eerst de aanwezigheid van asbest in kaart worden gebracht.

Hiervoor bestaat wetgeving.

Veilig asbest verwijderen gebeurt in 5 stappen.

1. Eerst wordt het asbest in kaart gebracht.

Alleen gecertificeerde inventariseerders mogen inventariseren.

De eigenaar van de constructie moet hiervoor zorgen.

2. Op basis van het inventarisatierapport wordt, na een melding bij de gemeente en bij de inspectie SZW, de sanering gepland.

3. Alleen gecertificeerde bedrijven met deskundige werknemers mogen saneren, behalve als er een heel klein risico is.

4. Na de sanering volgt een eindbeoordeling door een asbestinspectie instelling - 'het asbestlaboratorium'.

5. Bij een positief oordeel geven zij de locatie vrij.

Ook de certificering is duidelijk geregeld.

Asbest wordt verwijderd door een asbestverwijderaar met een DAV certificaat of een leidinggevende met een DAT certificaat.

Het saneringsbedrijf zorgt dat werknemers in veilige omstandigheden werken, én heeft zelf ook een certificaat nodig.

Een certificaatverstrekker geeft de certificaten af, en trekt deze in bij ondermaatse prestatie.

De inspectie SZW, houdt toezicht op het hele systeem - zowel op de certificaatverstrekker als op bedrijven en hun werknemers.

Zo werken we samen veilig aan het in kaart brengen en verwijderen van asbest.

Ga voor meer informatie naar www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest.

Zie ook

  • JOOST - de risico’s van asbest voor werknemers
  • Herziening van de grenswaarden voor asbest alsmede enkele technische wijzigingen (5 juni 2014) Besluit van 5 juni 2014 tot wijziging van het Arbeidsomstandighedenbesluit.
  • Aanpak van asbest 2012-2015 In Nederland is het gebruik van asbest al bijna 20 jaar verboden. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Het veilig verwijderen van asbest in onder andere gebouwen neemt nog jaren in beslag. En ook in nieuwe producten uit bijvoorbeeld China en India wordt asbest nog regelmatig gebruikt. In deze brochure leest u wat de Inspectie SZW doet om werknemers te beschermen tegen deze verraderlijke stof.
  • Arbeidsrisico's in de asbestsector Het inademen van asbestvezels kan gevaarlijke ziektes veroorzaken. Werken met asbest is echter niet te voorkomen, omdat er nog veel materiaal is dat asbest bevat en dat verwijderd moet worden. Daarom mogen alleen mensen en bedrijven die daartoe gecertificeerd zijn asbest inventariseren en verwijderen. Er is specifieke regelgeving voor asbest waarop streng toezicht wordt gehouden.
  • Asbestovertredingen Op deze pagina vindt u een overzicht van bedrijven die sinds 15 augustus 2014 zware of ernstige asbestovertredingen hebben begaan en die daarvoor van de Inspectie SZW een boete hebben gekregen.
  • Zelfinspectie Asbest Asbest verwijderen is een vak. Een vak met risico’s.