Zonlicht is goed voor de mens. Dit licht is zelfs van levensbelang. Het zorgt voor een dag- en nachtritme en voor de aanmaak van vitamine D. Maar een te lange blootstelling aan zonlicht direct op de blote huid kan schadelijk zijn.

Huidkanker en staar

De uv-straling van de zon beschadigt de huidcellen. Kort na blootstelling is dit zichtbaar doordat de huid letterlijk verbrandt en rood wordt. Op langere termijn kan het leiden tot snelle huidveroudering en zelfs tot huidkanker. Dit risico moet beslist niet onderschat worden. Jaarlijks wordt bij circa 35.000 mensen in Nederland huidkanker geconstateerd. Het is daarmee de meest voorkomende kanker in Nederland, waaraan jaarlijks zo’n 600 mensen overlijden.

Zonlicht is ook schadelijk voor de ogen omdat zowel ultraviolet als IR (=onzichtbare infraroodstraling) schade veroorzaakt in de vorm van staar. Staar is een vertroebeling van de ooglens, waardoor de kleurwaarneming en het zicht vermindert. Zonder behandeling kan op den duur het hele gezichtsvermogen verloren gaan. Zonlicht kan ook schade veroorzaken in het immuunsysteem, waardoor er vermindering optreedt van de afweer tegen infectieziekten.

Risicogroepen zonnestraling

Alle werknemers die veel buiten werken, behoren feitelijk tot de risicogroep. Het gaat hier met name om schilders, bouwvakkers, wegwerkers en schippers. Zij hebben vier tot vijf keer meer kans om huidkanker te krijgen dan mensen die binnen werken. Dit geldt helemaal voor mensen met een lichter huidtype. Op de website van KWF Kankerbestrijding is via de huidtypetest na te gaan wat voor huidtype iemand heeft.

Zonkracht

De ozonlaag rond de aarde houdt de meeste uv-straling tegen. Maar doordat deze laag de afgelopen jaren dunner is geworden, is de kans op huidkanker wel een stuk toegenomen. De hoeveelheid uv-straling die de aarde uiteindelijk bereikt, wordt uitgedrukt in zonkracht. Hoe groter de zonkracht, hoe groter de kans op huidschade. De zonkracht is niet alle dagen hetzelfde en de zonkracht neemt toe naarmate de zon hoger aan de hemel staat. In de zomer is de zonkracht dus ook groter dan in de winter en midden op de dag weer groter dan ’s ochtends of ’s avonds. Naast de stand van de zon is de hoeveelheid uv afhankelijk van wolken, vocht of stof in de atmosfeer. 

Meer warmte betekent niet automatisch meer zonkracht. Op een koele zonnige dag kan de zonkracht zelfs sterker zijn dan op een warme dag. Op de website van het KNMI wordt elke dag de zonkracht vermeld. Wanneer de zonkracht 7 of hoger is, wordt per sms gemeld dat het verstandig is die dag extra beschermingsmaatregelen te treffen tegen de zonnestraling.

Maatregelen tegen zonnestraling

Hieronder staan enkele aanbevelingen om gezondheidsrisico’s door zonlicht te beperken:

  • De meest doeltreffende maatregel: vermijd direct zonlicht zo veel mogelijk. Probeer werkzaamheden te plannen in de schaduw.
  • Vermijd in elk geval werken in de zon tussen 12 en 15 uur wanneer de zon in Nederland op zijn krachtigst is.
  • Draag geen werkkleding met korte mouwen of korte pijpen. Draag een pet met een flap in de nek. Let op: niet alle kleding beschermt even goed. Dunne stof beschermt nauwelijks tegen straling van de zon. Maak eventueel gebruik van de speciale uv-werende kleding die sinds enkele jaren op de markt is.  
  • Draag een uv-werende zonnebril (met CE-markering).
  • Smeer delen van de huid die niet door kleding bedekt kunnen worden (handen, gezicht) goed in met zonnebrandcrème. In Nederland is minimaal beschermingsfactor 10 noodzakelijk en herhaling na 2 uur. Mensen die veel transpireren, kunnen beter vaker insmeren.  
  • Bedenk wel dat zonnebrandcrème de uv-straling niet volledig tegenhoudt. Het is dus geen vrijbrief om oneindig in de zon te werken. De zon vermijden blijft de beste remedie.
  • Controleer het lichaam regelmatig op verdachte plekjes op de huid en meld de veranderingen bij de bedrijfsarts of huisarts. Als een moedervlek verandert van kleur of grootte, is het ook verstandig om naar de huisarts te gaan. De meeste vormen van huidkanker zijn bij ontdekking in een vroeg stadium goed te genezen.