Wie werkt in een besloten ruimte, moet altijd rekening houden met de risico’s van bedwelmings- en verstikkingsgevaar. Hieronder staan verschillende maatregelen die werkgevers en werknemers kunnen toepassen om de gevaren weg te nemen of te verkleinen. Onderaan worden handige instrumenten en documenten uitgelicht.
Maatregelen voor het voorkomen van bedwelming en verstikking
De arbeidshygiënische strategie beschrijft welke maatregelen men als eerste moet nemen. Hierbij wordt eerst naar de bron van het gevaar gekeken. Als het gevaar niet weggehaald kan worden, zijn andere maatregelen mogelijk die zich richten op beschermen tegen het gevaar.
De arbeidshygiënische strategie
Voor het treffen van bronmaatregelen onderzoekt de werkgever of hij/zij het gevaar (de bron) weg kan halen. In het geval van een gevaarlijke stof kan de werkgever er bijvoorbeeld voor kiezen om een veiligere stof te gebruiken. Zo wordt het gevaar van bedwelming of verstikking weggenomen.
Voorbeelden van hoe bronmaatregelen het gevaar op bedwelming of verstikking verkleinen vind je in de Basisinspectiemodule Verstikking, Bedwelming, Vergiftiging, Brand, of Explosie (BIM VBVBE).
Als de bron van het gevaar niet weggehaald kan worden, moet de werkgever ‘collectieve technische maatregelen’ nemen om het risico op bedwelming of verstikking te verkleinen. Voorbeelden van collectieve technische maatregelen zijn:
- De ruimte zo aanpassen dat deze veilig is voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden.
- Zorgen dat er ventilatoren in de ruimte zijn of ervoor zorgen dat deze later eenvoudig kunnen worden aangebracht. (Houd hierbij wel rekening met risico op explosiegevaar.)
- Voorzieningen aanbrengen om de samenstelling van atmosfeer onafgebroken te meten op gevaarlijke stoffen, zuurstof en hun concentraties. Denk ook aan detectiemiddelen met alarmfunctie.
Zijn bron- of collectieve maatregelen niet mogelijk? Dan moet de werkgever werknemers individueel beschermen door gratis persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) te verstrekken en uitleg te geven over het gebruik ervan. De werkgever moet zorgen dat de PBM’s juist worden gebruikt. De middelen moeten bovendien goed aansluiten op de individuele werknemer. Denk hierbij aan een geschikte schoen- en kledingmaat, passende handschoenen, enzovoorts.
Voorbeelden van PBM’s zijn:
- onafhankelijke adembescherming;
- beschermende kleding;
- handschoenen;
- veiligheidsschoenen of –laarzen;
- oogbeschermingsmiddelen;
- een vallijn of reddingslijn (om in geval van nood een persoon van buitenaf te kunnen redden).
Instrumenten voor bedwelmings- en verstikkingsgevaar
- De Nederlandse Arbeidsinspectie biedt een Basisinspectiemodule over bedwelmings- en verstikkingsgevaar. Ook publiceerden zij een rapport (2020) over Toezicht op het werken met gevaarlijke stoffen.
- Arbokennisnet.nl biedt een uitgebreid kennisdossier over verstikkingsgevaar in besloten ruimtes.
- De website van Linde Gas Benelux biedt informatie over verstikkingsgevaar bij het gebruik van gassen, zoals verschillende veiligheidsinformatiebladen. Ook geeft het bedrijf veiligheidstrainingen over het gebruik van gassen.
- De website van 5xbeter ondersteunt de metaalbewerking op het gebied van veilig en gezond werken. Ze biedt behulpzame procedures per veiligheidsthema, zoals de procedure ‘Werken in besloten ruimten in de scheepsbouw’.