Zo’n 2 miljoen Nederlanders combineren hun betaalde baan met mantelzorg: het zorgen voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen. Voor de meeste mantelzorgers gaat dat goed, maar voor een groeiende groep leidt dit tot overbelasting. Door personeelstekorten en doordat steeds meer zorgprofessionals de formele zorg verlaten, neemt deze druk verder toe. De Sociaal-Economische Raad (SER) heeft daarom een advies uitgebracht over mantelzorg en werk.
De vraag naar zorg groeit, zowel in de formele zorg als in de mantelzorg. Voor werkgevers en arboprofessionals is het belangrijk om ook oog te hebben voor werkenden die werk combineren met mantelzorg. Die combinatie kan zwaar zijn. Als de belasting te hoog oploopt, kan dat leiden tot stressklachten en uiteindelijk tot verzuim. Door hier op tijd aandacht voor te hebben – bijvoorbeeld via het gesprek, maatwerkafspraken en flexibiliteit in werktijden – kun je uitval helpen voorkomen.
Toenemende druk op mantelzorgers
Volgens de SER is het belangrijk dat werk en mantelzorg beter te combineren zijn en dat overbelasting wordt voorkomen. In het advies Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving staat dat mantelzorgers vaak te maken hebben met ingewikkelde aanvraagprocedures en niet altijd weten waar zij ondersteuning kunnen vinden. Het advies benadrukt dat mantelzorg geen vervanging is van formele zorg, maar een aanvulling daarop.
Twee-sporenaanpak
De SER adviseert een aanpak met twee sporen. Deze richt zich op het ondersteunen van werkende mantelzorgers en op het versterken van zorgzaamheid in de samenleving. De belangrijkste aanbevelingen zijn:
- erken mantelzorgers en maak het combineren van werken en zorgen normaal;
- vereenvoudig de toegang tot ondersteuning;
- bied ondersteuning in tijd, geld en voorzieningen;
- zorg voor een betere verdeling van mantelzorgtaken.
Combineren van werk en mantelzorg
Volgens de SER moet het makkelijker worden om werk en mantelzorg te combineren. Werkgevers spelen hierin een belangrijke rol. Door maatwerk, begrip en flexibiliteit kunnen zij werkenden ondersteunen. Het is daarbij belangrijk dat werkenden het gesprek aangaan met hun werkgever over hun situatie.
Ondersteuning en eenvoudigere regels
De SER wijst ook op de rol van de overheid en gemeenten. Het regelen van zorg voor een naaste is nu vaak complex door het grote aantal regelingen en instanties. Mensen raken hierdoor soms het overzicht kwijt. Betere ondersteuning en eenvoudiger regels kunnen helpen om mantelzorgers te ontlasten.
Meer inzet op preventie en samenwerking
Volgens de SER is het daarnaast belangrijk om in te zetten op preventie en het versterken van zorgzaamheid in de samenleving. Ook een goede aansluiting tussen mantelzorg en formele zorg is nodig. Het beperken van de uitstroom uit de formele zorg helpt om de druk op mantelzorgers te verminderen.
Kabinetsreactie volgt
De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk, heeft in een Kamerbrief aangekondigd dat het kabinet met een reactie komt op het SER-advies. Deze reactie wordt gecombineerd met een breder plan voor de ondersteuning van mantelzorgers.
Wil je alle aanbevelingen en de volledige onderbouwing lezen? Bekijk het SER-advies Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving.