Werknemers die hun werkzaamheden voornamelijk staand verrichten en daarbij weinig lopen, kunnen op den duur gezondheidsklachten krijgen.

Mogelijke klachten zijn spataderen, lage rugpijn en pijnlijke gewrichten in de benen. Om dit te voorkomen is het beter om staand werk te beperken en af te wisselen met zitten en lopen. Zwangere vrouwen hebben bovendien een verhoogd risico op vroeggeboorte door staand werken. Voor hen geldt het advies om vanaf de 20ste week staand werken te beperken tot 2 uur op een dag. Vanaf de 30ste week is dat maximaal 1 uur.

Doorbloeding bij staand werk

Bij langdurig stil staan (langer dan 1 uur achter elkaar) pompen de beenspieren het bloed niet meer richting hart. Het blijft hangen, wat kan leiden tot gezwollen enkels en spataderen in de benen. Naast problemen met de doorbloeding hebben werknemers met een staand beroep ook opmerkelijk vaak rugklachten en klachten aan de heupen, knieën en voeten.

Staand werk: kwetsbare beroepen

Langdurig staand werk komt relatief vaak voor in beroepen die een plaatsgebonden karakter hebben, zoals:

  • baliemedewerkers (hotels, informatiebalies, servicedesks, etc.);
  • kappers;
  • beveiligingspersoneel;
  • chirurgen;
  • laboranten;
  • keukenpersoneel;
  • winkelmedewerkers;
  • metaalbewerkers, bankwerkers;
  • uitbeners, visfileerders; en
  • leraren.

Ergonomische vereisten

In de Arbowet staan geen expliciete voorschriften voor staand werk. Maar elke werkgever moet de werkplek wel zo inrichten dat deze voldoet aan de ergonomische beginselen, waarbij er een afweging gemaakt dient te zijn tussen welke activiteiten staand dan wel zittend uitgevoerd worden.

Ook moet staand werk voorkomen in de risico-Inventarisatie en -Evaluatie en bij een te hoog risico in het bijbehorende Plan van Aanpak

Aandachtspunten staand werk

Om gezondheidsklachten bij staand of plaatsgebonden werk te voorkomen, is het goed om rekening te houden met de volgende punten:

  • Werknemers moeten voorgelicht zijn over de gevaren van staand werk voor de gezondheid.
  • De werkplek moet zo ingericht zijn dat de werknemer de vrije keuze heeft om het werk staand of zittend uit te voeren.
  • Als het werk zittend kan worden uitgevoerd, dan verdient dat de voorkeur. Maar langdurig zitten is ook niet wenselijk (zie zittend werk). Het beste is zitten en staan af te wisselen.
  • Wissel taken die staand of zittend worden uitgevoerd zo veel mogelijk af met taken die lopend worden uitgevoerd.
  • Als zittend werken niet mogelijk blijkt, onderzoek dan of gebruik van een stasteun de belasting kan verminderen. Ook zijn er rugsteunen die verlichting kunnen bieden.
  • Zorg ervoor dat het meubilair op de werkplek werken in diverse houdingen mogelijk maakt en hou vooral rekening met reikafstanden en voetruimte.
  • Naast bovenstaande generieke aanbevelingen, zijn er mogelijk nog sectorspecifieke oplossingen te vinden in de zogenaamde ‘arbocatalogi ’ die voor diverse sectoren zijn opgesteld.

Zie ook