Wat zijn de risico’s van repeterende handelingen?

Repeterende handelingen komen in veel werkprocessen voor en kunnen bij langdurige blootstelling leiden tot (blijvende) klachten aan romp, nek, schouders en armen.

Beroepen die hiermee vaak te maken hebben zijn onder andere kappers, medewerkers in de bouw, distributiemedewerkers, bloemisten en caissières.

Het risico wordt groter als de repeterende handelingen gepaard gaan met:

  • extra krachtuitoefening (vastpakken of bewegen van zware objecten);
  • werken in belastende werkhoudingen of bewegingen;
  • schokken en trillingen (bijvoorbeeld bij boren en frezen);
  • een gebrek aan rustmomenten of afwisseling met andere vormen van belasting;
  • langdurig werken met koude of natte materialen;
  • heel precies werk; en
  • hoge psychosociale arbeidsbelasting zoals hoge werkdruk en stress, lage sociale steun en weinig autonomie.

Om inzicht te krijgen in de belangrijkste risicofactoren bij hand-armtaken heeft TNO op basis van literatuur en expertoordelen een instrument ontwikkeld: de Hand Arm Risicobeoordelings Methode (HARM). Deze methode wordt ook door de Inspectie SZW gehanteerd. De methode is gevalideerd en er zijn geen metingen nodig.

De methode helpt u:

  • inzicht te krijgen in de aanwezigheid van gezondheidsrisico’s in het werk;
  • vast te stellen wat de belangrijkste risicofactoren zijn;
  • na te gaan of maatregelen het gewenste effect hebben (d.w.z. vermindering van het risico).

KANS (klachten aan arm, nek en/of schouder)

Omdat het gaat om klachten, pijn, stijfheid of tintelingen in spieren van de schoudergordel, armen en handen, wordt tegenwoordig wel gesproken over het ontstaan van KANS (klachten aan arm, nek en/of schouder) of CANS (de Engelse term). Dergelijke klachten kunnen veroorzaakt worden door onvoldoende doorbloeding van deze spieren. De veelgebruikte term voor deze klachten, RSI (repetitive strain injury), dekt niet helemaal de lading omdat de klachten niet alleen ontstaan door kort cyclisch repeterend werk, maar ook kunnen komen door een verkeerde of verkrampte houding, eventueel versterkt door mentale spanningen als stress.

Inzicht in de risico’s & Europese normen

De internationale norm NEN-ISO 11228-3 bevat richtlijnen voor het hoog frequent hanteren van lasten bij een lage belasting. Voor het beoordelen van de risico’s worden twee methodes beschreven, een eenvoudige risicobeoordeling en een gedetailleerde risicobeoordeling. De eenvoudige risicobeoordeling wordt gedaan door het invullen van een checklist met beschrijvingen van risicosituaties. Indien het resultaat geel of rood is of als er sprake is van een complexe taak, wordt geadviseerd de gedetailleerde methode (OCRA) te gebruiken.