Een werkgever is verantwoordelijk voor een goed arbo- en verzuimbeleid. Hieronder verstaan we zowel preventie als arbozorg. Om dit beleid vorm te geven, heeft de werkgever de keuze tussen de maatwerkregeling (de werkgever kiest zelf de deskundigen die hij nodig heeft) en de vangnetregeling (de werkgever regelt de arbotaken via een gecertificeerde arbodienst). De werkgever moet zich in ieder geval verplicht door ten minste één bedrijfsarts laten ondersteunen, maar dit mogen dus ook meerdere deskundigen zijn.

Deskundige ondersteuning bij vier arbotaken

Bij zowel de maatwerk- als de vangnetregeling moet de werkgever zich volgens de Arbowet in ieder geval deskundig laten ondersteunen bij de volgende vier taken:

  • Ziekteverzuimbegeleiding en het voorkomen van ziekteverzuim;
  • Periodiek arbeidsgezondheidskundige onderzoeken (PAGO); 
  • Aanstellingskeuringen, als dat vanwege de functie-eisen en de omstandigheden is toegestaan en het bedrijf die laat doen;
  • Uitvoeren en opstellen van de Risico-inventarisatie & Evaluatie (RI&E).

De eerste drie taken moeten door een bedrijfsarts worden uitgevoerd. De RI&E moet door een van de kerndeskundigen worden uitgevoerd. Kerndeskundigen zijn de bedrijfsarts, de arbeidshygiënist, de veiligheidskundige en de arbeids- en organisatiedeskundige.

Maatwerkregeling: de werkgever neemt zelf de regie

Een werkgever kan zélf de regie nemen over de arbotaken en verschillende deskundigen of diensten contracteren. Hij kiest dan zelf hoe hij dit intern organiseert. Dan is er sprake van een maatwerkregeling. Hierbij is de hulp van in ieder geval één bedrijfsarts die de wettelijke arbotaken uitvoert verplicht.

De maatwerkregeling creëert flexibiliteit en daarmee de mogelijkheid om bij de eigenschappen van de organisatie aan te sluiten. De werkgever moet wel de werkprocessen beschrijven en over ondersteunende voorzieningen en systemen beschikken. Ook de coördinatie tussen werkgever, werknemer en de arbodeskundigen moet de werkgever zelf regelen. De rol van het management is belangrijk bij de maatwerkregeling. De maatwerkregeling vraagt hiermee om goede samenwerking en communicatie tussen de werkgever, werknemer en gecontracteerde deskundigen.

Bij de keuze voor de maatwerkregeling moet de werkgever voldoen aan twee hoofdvoorwaarden:

  1. Er moet overeenstemming zijn met de werkgeversvertegenwoordiging: De personeelsvertegenwoordiging of ondernemingsraad moet schriftelijk laten weten akkoord te zijn met de keuze voor de maatwerkregeling, de gekozen contractspartners en de inhoud van de contracten, tenzij de keuze voor maatwerkregeling al in de cao is vastgelegd. Als de regeling via de cao is vastgelegd, is geen overeenstemming nodig.
  2. Er moet een contract worden afgesloten met een bedrijfsarts voor bijstand bij de verzuimbegeleiding, aanstellingskeuring en PAGO.

Als aan deze twee voorwaarden niet kan worden voldaan, is de keuze voor de variant van de maatwerkregeling in het bedrijf geen optie. De vangnetregeling is dan automatisch van toepassing.

Vangnetregeling: ondersteuning door één arbodienst bij alle arbotaken

Als de werkgever niet voldoet aan de voorwaarden van de maatwerkregeling, is de vangnetregeling automatisch van toepassing. De werkgever kan ook gebruik maken van de vangnetuitkering als dit in de cao is afgesproken. Ook kan de werkgever bewust kiezen voor de vangnetregeling. De werkgever hoeft dan maar één partij te contracteren, en weet dan zeker dat alle deskundigheid geleverd wordt.

Bij de vangnetregeling moet een gecertificeerde arbodienst worden ingehuurd. De gecertificeerde arbodienst kan alle wettelijk verplichte kerndeskundigen inschakelen om de werkgever en de werkenden te ondersteunen. Bij de arbodienst werken vaak ook andere professionals, zoals fysiotherapeuten, bedrijfsmaatschappelijke werkers, arbeidsdeskundigen en verpleegkundigen.

Werknemers hebben via de werkgeversvertegenwoordiging (OR of personeelsvertegenwoordiging) instemmingrecht bij de keuze van de arbodienst en de inhoud van het contract. Het instemmingsrecht van de OR is geregeld in artikel 27  van de Wet op de ondernemingsraden (WOR).

Afwegingen bij de keuze voor vangnetregeling of maatwerkregeling

De volgende punten kunnen helpen bij het maken van een keuze tussen de maatwerkregeling of de vangnetregeling. De arbodienst of arboprofessional kan ook altijd meer informatie geven over het maken van deze keuze:

  • Baseer de keuze op de RI&E, het HR-beleid, het type werkzaamheden, de capaciteit in het bedrijf en de organisatiedoelstellingen. Wellicht is al veel deskundigheid aanwezig binnen het bedrijf. Kijk welke regeling het beste aansluit bij de risico’s en maatregelen in het bedrijf. 
  • Overweeg de mogelijkheid om aan te sluiten bij een collectief initiatief. Binnen sommige branches zijn contracten afgesloten met een of meer arbodiensten of arbodeskundigen, al dan niet via een verzekeraar. Vaak geldt een lager tarief dan wanneer het bedrijf zelf een contract afsluit.
  • Betrek de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging bij het maken van de keuzes en de invulling van het beleid.

Bij beide regelingen is maatwerk altijd mogelijk in de vorm van het inkopen van aanvullende diensten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan werkplekonderzoeken, trainingen verzuimbegeleiding, fysieke training, individuele coaching, conflictbemiddeling en psychologische begeleiding. Ook wordt er vaak gekozen voor aanvullende diensten op het gebied van preventie, leefstijl en duurzame inzetbaarheid. Kortom, maatwerk is altijd mogelijk, zowel bij vangnetregeling als maatwerkregeling.

Animatie maatwerkregeling en vangnetregeling

In deze animatie wordt uitgelegd bij welke taken deskundige ondersteuning verplicht is. Ook de verschillen tussen de maatwerkregeling en de vangnetregeling komen aan bod.

De Arbowet helpt ziekte door werk te voorkomen en is er voor  werkgevers en werknemers.

Volgens de Arbowet moet elk bedrijf zich bij het uitvoeren van het arbo- en verzuimbeleid laten ondersteunen door één of meer deskundigen.

Een deskundige helpt bijvoorbeeld bij het maken van een Risico-Inventarisatie en –Evaluatie, en is verplicht betrokken bij toetsing en advies.

Daarnaast biedt hij begeleiding bij ziekte en arbeidskundige onderzoeken. En in specifieke gevallen, helpt de bedrijfsarts bij  aanstellingskeuringen.

Een bedrijf kan voor de uitvoering van het arbo- en verzuimbeleid kiezen tussen de maatwerkregeling en  de vangnetregeling.

Een werkgever kan zélf de regie nemen over de arbotaken en verschillende deskundigen of diensten contracteren. Dan is er sprake van een maatwerkregeling.

In deze regeling is het verplicht in ieder geval één bedrijfsarts te hebben die de wettelijke arbotaken uitvoert.

De werknemers moeten schriftelijk laten weten akkoord te zijn met de keuze voor de maatwerkregeling, de gekozen contractspartners en de inhoud van de contracten. Dat kan via overeenstemming met de werknemers. En soms is het akkoord al via de CAO geregeld.

Zonder schriftelijk akkoord van werknemers of via de CAO, geldt automatisch de vangnetregeling.

In de vangnetregeling kiest een werkgever ervoor een contract af te sluiten met één arbodienst die in ieder geval alle wettelijke arbozaken verzorgt.

De werknemers moeten dan instemmen met de gekozen arbodienst en de inhoud van het contract.

Een bedrijf bepaalt zélf welke regeling ze hanteert.

Bij beide regelingen kunnen aanvullende diensten worden ingekocht als medische onderzoeken, werkplekonderzoek en conflictbemiddeling.

Overleg dus goed... en kies samen een passende ondersteuning.

Zo zorgt u voor een gezonde én veilige werkomgeving.

Kijk voor meer informatie op het Arboportaal.nl/arbozorg.