De Inspectie SZW controleert of werkgevers en werknemers zich aan de regels houden voor gezond, veilig en eerlijk werk.

Taken Inspectie SZW

De Inspectie SZW controleert of werkgevers en werknemers zich houden aan de wetten en besluiten op het gebied van arbeid. De Inspectie SZW richt zich bij haar inspecties vooral op de volgende soorten misstanden:

  • hoge risico’s voor de veiligheid of gezondheid van werknemers;
  • te lange werktijden en/of te korte rusttijden;
  • betaling onder het minimumloon;
  • illegale werknemers laten werken (arbeidsmarktfraude);
  • geen of lage naleving van de wetgeving in het algemeen.

De Inspectie SZW bepaalt aan de hand van risicoanalyses, externe onderzoeken en politieke besluiten ieder jaar de belangrijkste punten van haar activiteiten. Deze worden vastgelegd in een jaarplan.

Inspecties en onderzoeken

De controle door de Inspectie SZW vindt plaats door middel van inspecties en onderzoeken:

  • inspecties – Het accent ligt hierbij bij branches waar arbeidsmarktfraude of grote risico’s voor veiligheid en gezondheid van de werknemers worden verwacht.
  • onderzoek – Vindt plaats naar aanleiding van klachten en ongevallen. Werkgevers zijn verplicht arbeidsongevallen die leiden tot ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden altijd te melden aan de Inspectie SZW. De onderzoeken zijn erop gericht de oorzaak op te sporen, de overtreding op te heffen en herhaling te voorkomen.

Bevoegdheden Inspectie SZW

Om hun inspecties en onderzoeken goed te kunnen uitvoeren, hebben de inspecteurs de volgende bevoegdheden:

  • toegang tot alle plaatsen waar wordt gewerkt, ook in woningen als het gaat om onderzoek naar thuiswerk;
  • bevoegdheid om iedereen op een werkplaats vragen te stellen of als getuige te horen;
  • inzage in identiteitsdocumenten, werktijdregistraties, loonadministraties en andere documenten;
  • bevoegdheid om gegevens en documenten (waaronder computerbestanden) te kopiëren of mee te nemen;
  • bevoegdheid om voorwerpen en monsters mee te nemen, verpakkingen te openen en foto’s te maken;
  • medewerking eisen van de werkgever, bijvoorbeeld bij het vaststellen van de identiteit van de personen die bij hem aan het werk zijn.

Maatregelen en sancties

Als de Inspectie SZW een overtreding vaststelt dan zal zij maatregelen treffen om deze tegen te gaan, eventueel gecombineerd met een sanctie. Afhankelijk van de ernst van de overtreding heeft de Inspectie SZW daarvoor de volgende instrumenten tot haar beschikking:

  • mondelinge afspraak - Als er geen sprake is van een ernstige overtreding dan kan de inspecteur een mondelinge afspraak met de werkgever maken, als hij erop vertrouwt dat deze de overtreding zonder verdere dwang zal corrigeren (NB: dit geldt alleen voor overtredingen van Arbeidsomstandighedenwet en Arbeidstijdenwet).
  • waarschuwing of eis - De Inspectie SZW kan ook een schriftelijke waarschuwing geven of een ‘eis tot naleving van de wet’. Daarbij wordt een termijn gesteld waarbinnen de overtreding moet zijn hersteld. Na afloop van deze termijn kan de inspecteur controleren of de overtreding naar behoren is opgeheven. Is dat niet het geval, dan maakt de inspecteur een boeterapport op.
  • boeterapport - De inspecteur maakt direct een boeterapport op, als er sprake is van een ernstige overtreding, of als bij controle blijkt dat een eerdere overtreding niet is opgeheven. Ook als een inspecteur opnieuw eenzelfde overtreding aantreft (recidive), wordt direct een boeterapport opgemaakt.
  • werk stilleggen – Als er sprake is van een ernstig gevaar voor de veiligheid of gezondheid van personen, kan de Inspectie SZW het werk voor bepaalde tijd stilleggen. Als er tijdens de inspectie wordt gewerkt, wordt er bovendien een boeterapport opgesteld. Dit kan onder andere het geval zijn bij val-, knel- of elektrocutiegevaar.
  • proces-verbaal - Als er sprake is van een misdrijf of overtreding van verbodsbepalingen, die uitdrukkelijk in de regelgeving worden genoemd, wordt een proces-verbaal opgemaakt. Het werk wordt ook stilgelegd als er sprake is van ernstig gevaar voor personen. Dit kan het geval zijn bij kinderarbeid onder de 12 jaar, of als werknemers met wettelijk verboden stoffen werken.
  • last onder dwangsom – Als een maatregel niet is uitgevoerd, kan de Inspectie SZW een dwangsom opleggen.

Overige instanties

Op sommige aspecten van werk wordt door andere instanties dan de Inspectie SZW toezicht gehouden:

Werkgevers primair verantwoordelijk

Bij de controles op naleving van de wetgeving richt de Inspectie SZW zich vooral op werkgevers. Zij zijn immers in eerste instantie verantwoordelijk voor de naleving van de wet in hun bedrijf of instelling. Daarnaast hebben werknemers ook wettelijke verantwoordelijkheden, dus als dat nodig is dan wordt er ook tegen hen opgetreden.