Jaarlijks raakt in bedrijven nog steeds een te groot aantal werknemers gewond door ongevallen. Ongevallen voorkomen en leren van hoe ze ontstaan, zou dan ook prioriteit moeten hebben. Niet uitsluitend om aan de wettelijke bepalingen te voldoen, maar vooral om menselijk leed en hoge kosten te voorkomen.

Het belangrijkste doel van de Arbowet is het voorkomen van ongevallen en onveilige situaties op het werk. De praktijk leert dat de Arbowet nog steeds hard nodig is. De wet geeft rechten en plichten aan van zowel werkgever als werknemer op het gebied van arbeidsomstandigheden.

Wat is een arbeidsongeval?

Volgens de Arbowet is een arbeidsongeval een gebeurtenis op het werk of in werktijd die onmiddellijk leidt tot schade aan de gezondheid. Het kan gaan om een ongeval in een bedrijf, in een instelling, op een (bouw)locatie of bij het werken aan de weg. Ongevallen die plaatsvinden op de openbare weg kunnen dus ook onder de definities van bedrijfsongeval en arbeidsongeval vallen. In de regel is er echter géén sprake van een bedrijfsongeval als het letsel ontstaat tijdens het naar of van het werk rijden (woon-werkverkeer).

Meldingsplicht arbeidsongevallen

Ernstige arbeidsongevallen moeten volgens de Arbowet direct aan de Inspectie SZW gemeld worden. De Inspectie SZW registreert alle belangrijke informatie en bepaalt op basis daarvan of er een ongevallenonderzoek plaatsvindt.

Over het algemeen is er sprake van een ernstig ongeval als het slachtoffer opgenomen wordt in het ziekenhuis, wanneer er sprake is van blijvend letsel of als het slachtoffer overleden is aan de gevolgen.

Ongevallenonderzoek

De Inspectie SZW stelt een ongevallenonderzoek in wanneer er sprake is van:

  • een – vermoeden van een – meldingsplichtig arbeidsongeval;
  • het vermoeden dat het ongeval het gevolg is van een overtreding van de wettelijke voorschriften.

Het ongevallenonderzoek moet duidelijkheid verschaffen over de toedracht, de oorzaak en mogelijke overtredingen van wettelijke bepalingen. Dit kan ertoe leiden dat er ook een schuldige aangewezen wordt. Vrijwel altijd is dit de werkgever, maar ook de werknemers kunnen strafrechtelijk vervolgd worden. In ieder geval zal de werkgever maatregelen moeten treffen om de gevaarlijke situatie op te heffen of voor een betere beveiliging moeten zorgen.

Een ongevallenonderzoek vindt zo snel mogelijk na de melding plaats. De Inspectie SZW vraagt altijd de ongevalssituatie zo veel mogelijk in tact te laten, zodat de inspecteur zich een goed beeld kan vormen over de gebeurtenissen. Hij zal ook betrokkenen en getuigen horen.

De werkgever en de werknemers zijn verplicht volledig mee te werken aan het onderzoek en alle gewenste informatie te geven. De Inspectie SZW streeft ernaar het onderzoek binnen twaalf weken af te ronden. 

Boeterapport

Als er sprake is van overtreding van de wettelijke regels dan maakt de Inspectie SZW een boeterapport op. Daarin staan alle feiten die van belang zijn. De werkgever krijgt een boete en moet maatregelen treffen om een herhaling van ongevallen te voorkomen.

Als de wettelijke regels niet zijn overtreden dan krijgen de werkgever en het slachtoffer een ongevalsrapport.

Het boeterapport speelt ook een rol als de werknemer of de werkgever na een ongeval gezondheidsschade of (im)materiële schade wil verhalen op degene die verantwoordelijk is voor het ontstaan van het ongeval. 

Bij zeer ernstige en dodelijke ongevallen bekijkt de Inspectie SZW of er sprake is van een strafbaar feit. Gaat het om een misdrijf of overtreding van een verbodsbepaling, dan wordt er proces-verbaal opgemaakt. De betrokkenen ontvangen hier bericht van. Het proces-verbaal wordt voor verdere afhandeling naar het Openbaar Ministerie gezonden.

Tips

  • Spreek mensen aan op hun onveilig gedrag.
  • Zorg ervoor dat het telefoonnummer van ambulance, brandweer en Inspectie SZW altijd binnen handbereik is.
  • Neem voldoende preventieve maatregelen om een ongeval te voorkomen.
  • Geef werknemers duidelijke informatie en instructies over veilig werken, zorg er ook voor dat ze zich hieraan houden.

Tien tips

Het ministerie van SZW heeft een aantal praktische tips verzameld. Deze tips zijn bedoeld voor iedereen die aan de slag wil met veiligheidscultuur.

1. Beïnvloed veiligheidsgedrag
2. Beloon goed gedrag
3. Betrokkenheid (top)management is essentieel
4. Borg de veiligheidscultuur in een structuur
5. Laat medewerkers zelf nadenken
6. Leer van elkaar
7. Los veiligheidsproblemen operationeel op
8. Maak resultaten zichtbaar
9. Norm leidinggevende is norm medewerkers
10. Zoek de weerstanden en los ze op

Wilt u alle tips bij elkaar zien, download dan hier het boekje met tips.