Vluchtige organische stoffen
Wat is het?
Vluchtige organische stoffen (VOS) komen vrij bij verdamping van aardolieproducten en andere organische stoffen en bij onvolledige verbranding. Voorbeelden zijn benzine, verf, inkten, lijmen, oplos- en schoonmaakmiddelen (reinigingsmiddelen), boenwas, cosmetica en nagellakremover.
Wat is het risico?
VOS-houdende producten zijn ingedeeld in K0, K1, K2 en K3 vloeistoffen. De K0 vloeistoffen zijn vanwege hun hoge vluchtigheid het meest gevaarlijk (een hoge kans op brand- en explosie).
Vluchtige organische stoffen kunnen ook gezondheidsklachten veroorzaken. Bij kortdurende blootstelling aan een hoge concentratie oplosmiddel kan misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en hartkloppingen ontstaan. De klachten verdwijnen vaak snel na beëindiging van de werkzaamheden. Bij langdurige blootstelling kan permanente gezondheidsschade ontstaan. De vluchtige (makkelijk verdampende) oplosmiddelen kunnen het Organisch Psychosyndroom (OPS) veroorzaken. Sommige oplosmiddelen zijn vermoedelijk schadelijk voor de voortplanting.
Waar komt een werknemer het tegen?
Bij verschillende werkzaamheden komen VOS vrij, zoals bij schilderen, coaten, lijmen, drukken. Branches waar de blootstelling voorkomt zijn bijvoorbeeld de metaalbewerking, de bouwnijverheid en de verf- en drukinktindustrie.
Waar moet u aan voldoen?
Als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet u ook de blootstelling aan vluchtige organische oplosmiddelen beoordelen. Voor de meeste stoffen zijn grenswaarden vastgesteld. Dit is de maximale dosis waaraan medewerkers mogen worden blootgesteld tijdens een acht-urige werkdag.
De werkgever moet vaststellen of er een vervangingsregeling voor vluchtige organische stoffen geldt. Daarnaast moet u maatregelen nemen om blootstelling te voorkomen of te beperken.
Hoe bepaalt u of het een risico is?
U kunt de grootte van het risico bepalen met metingen (Blootstellingsmeting). Voor advies hierover kunnen werkgevers terecht bij een arbodienst of bij gespecialiseerde adviesbureaus.
Welke maatregelen kunt u treffen?
Bij het nemen van maatregelen om blootstelling te verlagen, bent u verplicht de arbeidshygiënische strategie te volgen, het voorgeschreven stappenplan om blootstelling te verlagen.
Meer informatie
- De website van 5xbeter geeft informatie en hulpmiddelen op het gebied van lasrook, schadelijk geluid en oplosmiddelen.
- De checklist oplosmiddelen geeft voor de verf- en drukinktindustrie per onderdeel van het productieproces maatregelen die blootstelling aan oplosmiddelen verminderen.
- Met behulp van de Stoffenmanager kan het risico van blootstelling aan gevaarlijke stoffen beoordeeld worden.
- De website van Arbouw geeft informatie over het gebruik van oplosmiddelen in de bouwnijverheid, inclusief informatie over de risico’s en mogelijke beheersmaatregelen.
- Voorlichtingsfilms over beheersmaatregelen bij blootstelling aan vluchtige organische stoffen.
- Arbokennisnet dossier en samenvatting Vluchtige Organische Stoffen.
