Nanodeeltjes
Wat is het?
Nanodeeltjes zijn zeer kleine deeltjes van een stof, ter grootte van 0,1 tot 100 nanometer (1 nanometer is een miljoenste millimeter). Deze deeltjes hebben bijzondere eigenschappen die wezenlijk kunnen verschillen van “normale” materialen, bijvoorbeeld andere geleiding of magnetische eigenschappen.
Nanodeeltjes zijn altijd al aanwezig in het milieu. Dit kan een natuurlijke oorzaak hebben zoals bij (bos)branden of het kan een ongewenst bijproduct zijn zoals (ultra)fijn stof dat uitgestoten wordt door het wegverkeer en energiecentrales. Sinds de opkomst van de nanotechnologie worden de deeltjes steeds meer doelbewust gefabriceerd voor toepassing in onderzoek, producten of productieprocessen. Hierbij worden hele nieuwe specifieke deeltjes gemaakt.
Veel gebruikte materialen voor nanodeeltjes zijn metaaloxides, silicium of koolstof.
Wat is het risico?
De bijzondere eigenschappen van nanodeeltjes kunnen ook nieuwe risico’s opleveren bij blootstelling van mens of milieu. Wetenschappers waarschuwen dat nanodeeltjes door hun kleine omvang en afwijkende eigenschappen schadelijker kunnen zijn dan grotere vormen van dezelfde stof. Proefdieronderzoek heeft aangetoond dat blootstelling van de luchtwegen aan nanodeeltjes ontstekingen en/of tumoren in de longen kan veroorzaken.
Er bestaan echter nog grote witte vlekken in de kennis. Over de gezondheidsrisico’s voor mensen van nanodeeltjes is over het algemeen nog niet veel bekend.
Waar komt een werknemer het tegen?
Werknemers werken bijvoorbeeld met nanodeeltjes in onderzoeksinstellingen, en in bedrijven die werkzaam zijn in de chemische, oppervlaktebehandelende industrie en in medische toepassingen.
Waar moet u aan voldoen?
De werkgever is verantwoordelijk voor de bescherming van de werknemer. Dat betekent dat bedrijven die met nanotechnologie werken, een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moeten uitvoeren naar de mogelijke risico’s van nanotechnologie en nanodeeltjes. Het uitgangspunt bij te nemen beheersmaatregelen, moet gezien de onzekerheid over risico’s en effecten, het minimaliseren van de blootstelling zijn.
Welke maatregelen kunt u nemen?
Om de blootstelling aan nanodeeltjes te minimaliseren volgt u de arbeidshygiënische strategie.
In augustus 2007 is in opdracht van SZW een onderzoek gestart naar het gebruik van nanotechnologie uit oogpunt van bescherming van werknemers. In het onderzoek wordt geïnventariseerd waar mensen met nanodeeltjes werken, welke beschermende maatregelen werkgevers hebben genomen, wat de goede praktijken zijn en hoe die goede praktijken het beste kunnen worden verspreid. Medio 2008 zal dit onderzoek zijn afgerond.
Hoe bepaalt u of het een risico is?
Er zijn nog geen routinematig toepasbare methoden om de gehaltes aan nanodeeltjes te bepalen.
Meer informatie
