Kwarts
Wat is het?
Kwarts (ook wel siliciumdioxide, silica of betonstof) komt voor in zand en in andere natuurlijke gesteenten. Veel bouwmaterialen bevatten kwarts, bijvoorbeeld kalkzandsteen, beton, baksteen en graniet. Bij het bewerken van steenachtige materialen komt inhaleerbaar kwartsstof vrij. Dit is heel fijn stof dat bij onvoldoende bescherming diep doordringt in de longen.
Wat is het risico?
Het inademen van kwartsstof beschadigt het longweefsel, waardoor kortademigheid en benauwdheid ontstaan. Ook hoesten en pijn op de borst treden op. Blootstelling aan kwarts kan longkanker veroorzaken.
Waar komt een werknemer het tegen?
Bijna iedereen in de bouw heeft te maken met stof. Niet alleen diegenen die zelf met kwartshoudend materiaal werken, maar ook werknemers en anderen in hun directe omgeving. Er zijn beroepen waar je dagelijks blootgesteld kan worden aan kwarts zoals asfaltfrezers, blokkenstellers ruwbouw, koppensnellers, slopers, terrazzowerkers, vloerenleggers en wand- en plafondmonteurs.
Waar moet u aan voldoen?
Als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet u de blootstelling aan kwartsstof beoordelen. De blootstelling aan kwartsstof moet onder een wettelijke vastgestelde grenswaarde van 0,075 mg/m3 blijven.
Hoe bepaalt u of het een risico is?
Bij het bewerken van steenachtige materialen, is de kans groot dat er blootstelling optreedt aan kwartsstof. Bij nieuwe materialen kunt u bij de leverancier navragen of de materialen kwarts bevatten. De hoogte van de blootstelling aan kwartsstof kunt u meten of inschatten door literatuurgegevens. Voor advies hierover kunnen werkgevers terecht bij een arbodienst of een gespecialiseerd adviesbureau.
Welke maatregelen kunt u treffen?
Bij het nemen van maatregelen om blootstelling te verlagen, bent u verplicht de arbeidshygiënische strategie te volgen, het voorgeschreven stappenplan om blootstelling te verlagen. Aanbevolen maatregelen bij de omgang met kwarts zijn bijvoorbeeld:
- Kies materiaal dat zo weinig mogelijk stof veroorzaakt.
- Laat materiaal zo veel mogelijk op maat aanleveren.
- Kies een werkmethode die minder stof verspreidt.
- Kies gereedschap met goede afzuiging.
- Zorg voor ventilatie op de werkplek.
- Maak de werkplek regelmatig schoon.
- Beperk het aantal werknemers dat wordt blootgesteld aan stof.
- Onderhoud afzuiginstallaties en gereedschap.
- Geef voorlichting en instructie over kwartsstof en de preventieve maatregelen.
- Leveren deze maatregelen onvoldoende resultaat? Dan moet u persoonlijke beschermingsmiddelen uitdelen. Het gaat dan om een volgelaatsmasker met P3-filter voorzien van aangeblazen lucht. Dit geldt ook wanneer uw werknemers buiten werken.
Meer informatie
- Op de website van Arbouw staat veel informatie over kwartsstof, de risico's en de oplossingen.
- FNV bondgenoten heeft een factsheet over kwarts.
- In het Arboconvenant Afbouw en Onderhoud is aandacht besteed aan kwartsstof.
- Met behulp van de Stoffenmanager Bouwnijverheid kan het risico van blootstelling aan kwartsstof bij diverse bouwberoepen beoordeeld worden.
- Voorlichtingsfilms over beheersmaatregelen bij blootstelling aan kwartsstof.
- Arbokennisnet dossier en samenvatting Kwarts.
