Gevaarlijke stoffen - algemeen

Wat is het?

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die mogelijk gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. Deze stoffen kunnen zitten in verpakte producten, zoals schoonmaakmiddelen, kitten, verven en smeermiddelen. Ook kunnen gevaarlijke stoffen tijdens het werk ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn lasrook, hout- en kwartsstof en dieselmotoremissie.

Wat is het risico?

Gevaarlijke stoffen kunnen giftig, agressief, irriterend, brandgevaarlijk, kankerverwekkend, bedwelmend, explosief of giftig voor de voortplanting zijn. Dit is afhankelijk van het type stof, van de dosis en van de omstandigheden. Gezondheidsklachten kunnen direct optreden, maar ook pas na jaren verschijnen en/of verergeren na langdurige blootstelling.

Waar komt een werknemer het tegen?

Gevaarlijke stoffen kunnen in vrijwel alle werksituaties voorkomen. Voorbeelden zijn de schoonmaakbranche, de bouwnijverheid, de industrie, de landbouw, ziekenhuizen en laboratoria.
U vindt hier een overzicht van de branches waarbinnen de blootstelling aan gevaarlijke stoffen een reëel risico kan zijn voor werknemers.

Waar moet u aan voldoen?

Een werkgever is verplicht te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek voor werknemers. De werknemer is verplicht instructies op te volgen en veilig en gezond te werken voor zichzelf en collega’s. Als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet u ook de blootstelling aan gevaarlijke stoffen beoordelen. U moet hiervoor inventariseren aan welke stoffen werknemers worden blootgesteld en in welke mate. Dit kunt u doen door dit te meten of indien dat niet mogelijk is een onderbouwde schatting te maken. Waar de blootstelling te hoog is dient u maatregelen te nemen. Meer informatie over uw RI&E verplichtingen.
Andere wettelijke verplichtingen met betrekking tot gevaarlijke stoffen, vindt u hier.

Hoe bepaalt u of het een risico is?

Op de verpakking van producten is aangegeven of ze gevaarlijke stoffen bevatten. Het gevaarssymbool geeft aan om welk type gevaar het gaat. De R- en S-zinnen op het etiket geven meer informatie over de gevaarseigenschappen van de stof en de bijbehorende veiligheidsaanbevelingen.
De leverancier van producten met een gevaarssymbool is verplicht een veiligheidsinformatieblad (VIB) te leveren. Hierop is gedetailleerde informatie opgenomen, onder andere over risico’s voor de veiligheid en gezondheid.

Informatie over veel voorkomende gevaarlijke stoffen waarmee gewerkt wordt of die vrijkomen tijdens het werk, vindt u hier in het Stoffencentrum.

De grootte van het risico kunt u voor zowel verpakte als voor niet verpakte gevaarlijke stoffen bepalen met metingen of aan de hand van literatuur. Voor advies kunt u terecht bij een arbodienst of bij gespecialiseerde adviesbureaus.

Welke maatregelen kunt u nemen?

Bij het nemen van maatregelen om blootstelling te verlagen, bent u verplicht de arbeidshygiënische strategie te volgen, het voorgeschreven stappenplan om de blootstelling te verlagen. Dit houdt in dat maatregelen op een zo hoog mogelijk niveau genomen moeten worden. Pas als een maatregel van een bepaald niveau om technische, organisatorische of economische redenen niet mogelijk is, mag gekozen worden voor maatregelen van één niveau lager.
De maatregelen op volgorde van prioriteit:

1. Bronmaatregelen

2. Vrijkomen stof tegengaan of beperken

3. Collectieve maatregelen

4. Individuele maatregelen

Meer informatie

• Schematisch overzicht arbowetgeving rondom gevaarlijke stoffen.
• Met behulp van de Stoffenmanager kan het risico van blootstelling aan gevaarlijke stoffen beoordeeld worden.
• Arboinformatieblad AI-31 Gezondheidsrisico`s van gevaarlijke stoffen (voor abonnees).

• SZW-lijst van kankerverwekkende stoffen en processen, mutagene stoffen en niet-limitatieve lijst van voor de voortplanting giftige stoffen.

• Arbokennisnet dossier Algemeen Stoffenbeleid