arboportaal > Stoffencentrum > Stoffen > Stoffen A-G > Allergenen (sensibiliserende stoffen)

Allergenen (Sensibiliserende stoffen)

Wat is het?

Allergenen ofwel sensibiliserende stoffen kunnen mensen gevoelig maken en bij reeds gevoelige mensen (gesensibiliseerd) heftige allergische reacties veroorzaken.
Hierbij kunt u denken aan stoffen als stuifmeel, huisstof, isocyanaten (dit zijn basisstoffen voor het maken van pvc’s), nikkel en chromaten. Maar ook bijvoorbeeld latex (rubberhandschoenen), meelstof en geurstoffen (zoals in parfums).
Mensen kunnen een gevoeligheid ontwikkelen door blootstelling aan deze stoffen.

Wat is het risico?

In hoeverre iemand gevoelig is voor een bepaalde stof hangt af van een aantal factoren. Uiteraard heeft het te maken met de eigenschappen van de betreffende stof zelf. Maar ook met de mate en de duur van de blootstelling, de persoonlijke gevoeligheid en de conditie van de blootgestelde. Elk persoon reageert weer anders.
Afhankelijk van de blootstelling en beroep is een andere aandoening aan de orde.
Zo is er in de bakkerijbranche en meelverwerkende industrieën kans op allergische aandoeningen door meelstof en enzymen in de werkomgeving. Dit kan gepaard gaan met loopneuzen, niezen, droge huid, eczeem, hevige jeuk, kortademigheid en soms in astma-aanvallen. Bij kappers veroorzaken conserveermiddelen of geurstoffen in haarcosmetica allergisch reacties.
Overgevoeligheid openbaart zich bij de één pas na een paar jaar, terwijl een ander er direct last van heeft. Blootstelling gebeurt via inademing, via de slokdarm en via contact met de huid en slijmvliezen.

Waar komt een werknemer het tegen?

Sensibiliserende stoffen komen in veel werksituaties voor. Bijvoorbeeld in de rubber- en kunststofindustrie, chemische industrie, metaalbewerking, laboratoria, kappersbranche, hout- en meelverwerkende industrie, maar ook in de agrarische sector en de voedingsbranche.

Waar moet u aan voldoen?

U bent verplicht te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek voor werknemers. De werknemer is verplicht instructies op te volgen en veilig en gezond te werken voor zichzelf en collega’s. Als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet u ook de blootstelling aan allergenen beoordelen.
Voor allergenen stoffen moet u de algemene bepalingen volgen zoals gelden voor gevaarlijke stoffen.

Hoe bepaalt u of het een risico is?

Sensibiliserende stoffen kunt u herkennen aan de R-zinnen R42, R43 op het etiket. Een aantal natuurlijke stoffen is ook sensibiliserend (bijv. plantenpollen, meelstof), en heeft dus geen etiket of R-zinnen.
Voor advies hierover kunt u terecht bij een arbodienst of bij gespecialiseerde adviesbureaus.

Welke maatregelen kunt u nemen?

Bij het nemen van maatregelen om blootstelling te verlagen, bent u verplicht de arbeidshygiënische strategie te volgen, het voorgeschreven stappenplan om de blootstelling te verlagen.

Aanbevolen maatregelen bij de omgang met allergenen stoffen zijn bijvoorbeeld:

Kies een werkmethode die minder schadelijke stof verspreidt.
Kies gereedschap met goede afzuiging.
Zorg voor ventilatie op de werkplek.
Maak de werkplek regelmatig schoon.
Beperk het aantal werknemers dat blootstaat aan de stof.
Onderhoud afzuiginstallaties en gereedschap.
Geef voorlichting en instructie over het omgaan met sensibiliserende stoffen en gereedschap en over de preventieve maatregelen die u neemt.
Leveren deze maatregelen onvoldoende resultaat? Dan moet u persoonlijke beschermingsmiddelen uitdelen.

Wanneer u denkt dat een medewerker tijdens zijn werk allergisch reageert, moet u hem een arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) aanbieden. Blijkt er een direct verband te bestaan tussen de allergische reactie en de blootstelling aan een stof dan moet u ook de andere medewerkers die aan deze stof zijn blootgesteld een PAGO aanbieden en zorgen dat elk contact met die stof wordt vermeden.
Voor een medewerker die gesensibiliseerd is geraakt voor een bepaalde stof kan het noodzakelijk zijn om te zoeken naar andere taken.