Elektromagnetische velden (niet-ioniserend)
Elektromagnetische velden kunnen gezondheid schaden
Overal waar sprake is van elektrische stroom, ontstaan elektromagnetische velden. Bij huishoudelijke apparatuur waarbij relatief kleine elektromotoren of transformatoren worden toegepast (zoals boren en computers), is de sterkte van deze elektromagnetische velden verwaarloosbaar klein. Maar bij zendmasten of bij MRI-scanners kunnen de elektromagnetische velden leiden tot gezondheidsklachten. Wie hier in zijn werk mee te maken heeft of juist aan blootstaat, moet daarom de juiste voorschriften in acht nemen.
Gevaar
Elektromagnetische velden kunnen gevolgen hebben voor de gezondheid van werknemers. De mate is afhankelijk van de frequentie en de veldsterkte. Bij hoge veldwaarden ontstaan elektrische stroompjes die het lichaam opwarmen en de spieren onwillekeurig doen samentrekken. Een sterke stijging van de lichaamstemperatuur kan leiden tot ernstige gezondheidklachten.
Laag-energetische elektromagnetische velden hebben dit effect doorgaans niet en er is ook geen indicatie dat deze lage veldsterkte op lange termijn tot gezondheidsschade leidt. Zodra de blootstelling ophoudt, houden de mogelijk effecten ook op.
Risicoberoepen
Hoog-energetische elektromagnetische velden zijn onder andere te vinden bij hoogspanningsstations, transformatorhuisjes, zendstations en bepaalde ziekenhuisapparatuur zoals een MRI-scanner. Ook bij elektrisch lassen en industriële verwarmingstechnieken heeft men te maken met verhoogde elektromagnetische velden.
Werknemers die met deze bronnen werken, kunnen gezondheidsschade ondervinden als niet de juiste maatregelen worden getroffen. Het gaat bijvoorbeeld om elektromonteurs, lassers en medisch personeel. Naar schatting werken 13.000 bedrijven met apparaten die hoog-energetische elektromagnetische velden veroorzaken.
Wettelijke voorschriften elektromagnetische straling
Voor jongeren onder de 18 jaar is het verboden om met apparaten te werken die elektromagnetische velden uitzenden. Artikel 6.12 van het Arbobesluit stelt daarnaast eisen aan het gebruik van toestellen die schadelijke elektromagnetische velden kunnen uitzenden. Belangrijkste punten hieruit:
- De toestellen moeten een deugdelijke constructie hebben en in goede staat verkeren.
- De toestellen zijn zodanig ingericht of afgeschermd dat de gezondheidsschade zo veel mogelijk wordt voorkomen.
- Mocht deze afscherming onvoldoende effect hebben, dan moeten andere maatregelen worden getroffen (bijvoorbeeld inkorten van de blootstellingsduur).
- Als ook deze maatregelen niet genoeg effect hebben, worden persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking gesteld.
Europese Richtlijn 2012
Voor elektromagnetische velden is een Europese richtlijn in de maak (Richtlijn 2004/40/EG). Deze zal echter pas in 2012 officieel van kracht worden. De grenswaarden die hierin genoemd staan, mogen nooit worden overschreden.
In de richtlijn zijn ook regels opgenomen voor het opstellen van een risico-inventarisatie en -evaluatie. Meer over deze richtlijn is te vinden in het artikel ‘Europese richtlijn elektromagnetische velden’ van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.