Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.

Lees meer over cookies.

Beeldschermwerk

Beeldschermwerk

Langdurig beeldschermwerk leidt tot gezondheidsklachten

Langdurig werken achter een beeldscherm kan gezondheidsklachten aan armen, nek en schouders opleveren. Ook oogklachten komen vaak voor. Het is daarom verstandig het beeldschermwerk zo veel mogelijk af te wisselen met andere taken en te zorgen voor voldoende pauzes tijdens het werk.

KANS

Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw is uit onderzoek gebleken dat beeldschermwerk tot gezondheidsklachten leidt. Het gaat hierbij vaak om pijn in spieren van de schoudergordel, armen en handen. Om die reden wordt tegenwoordig wel gesproken over het ontstaan van KANS (chronische aandoeningen van of klachten aan nek, schouder en armen) of CANS (de Engelse term). Dergelijke klachten worden vaak veroorzaakt door onvoldoende doorbloeding van deze spieren.

De veelgebruikte term voor deze klachten, RSI (repetitive strain injury), dekt niet helemaal de lading, omdat de klachten niet alleen ontstaan door kortcyclisch repeterend werk, maar vooral door een verkeerde of verkrampte houding, eventueel versterkt door mentale spanningen als stress. 

Gezondheidsrisico’s

Beeldschermwerk kenmerkt zich door een aantal vormen van belasting die gemakkelijk kunnen leiden tot gezondheidsklachten: 

  • Beeldschermwerk wordt meestal zittend uitgevoerd (statische belasting).
  • De bewegingen met hoofd, armen en handen zijn minimaal als de beeldschermwerker met tien vingers typt (statische belasting).
  • Bij een werkhouding waarbij de vingers boven de polsen uitkomen is (vanwege de dynamiek van de vingers) irritatie mogelijk van de peesscheden in het polsgewricht (carpaaltunnelsyndroom).
  • De oogleden blijken bij intensief beeldschermwerk nauwelijks te knipperen, waardoor de oogbol te droog wordt en oogvermoeidheid kan optreden. Vooral wanneer de relatieve luchtvochtigheid laag is.
  • Beeldschermwerk stelt tamelijk hoge eisen aan de interactie tijdens het invoeren en uitlezen van gegevens. Soms vinden er ook volkomen onverklaarbare veranderingen plaats op het beeldscherm, waardoor verwarring en zelfs een hopeloos gevoel kan ontstaan.
  • Bepalend is ook de beeldschermindeling, de grootte van de symbolen en het gebruik van kleur in de informatie.
  • De omgeving is van belang bij beeldschermwerk. Zo kunnen spiegelende, stoffige of te kleine beeldschermen leiden tot gezondheidsklachten.

Kwetsbare groepen 

Computers worden tegenwoordig in nagenoeg elk bedrijf gebruikt, waardoor de kans op klachten in bijna alle bedrijfssectoren wel aanwezig is. Volgens onderzoek van de VU kampt een half miljoen werknemers met gezondheidsklachten als gevolg van beeldschermwerk. Bedrijfstakken met een verhoogd risico zijn de financiële en administratieve dienstverlening.

Vrouwen en 45-plussers hebben sneller last van klachten aan arm, nek en schouder. Ook oogklachten komen bij vrouwen eerder voor, omdat zij vaker last hebben van droge ogen.

Laptops

Het toenemende gebruik van laptops zorgt voor een stijging van het aantal klachten. Steeds vaker geven bedrijven hun medewerkers een laptop in plaats van een vaste computer. Laptops zijn echter gebouwd op gemakkelijk vervoer maar niet voor langdurig gebruik aan één stuk. Volgens RSI-Alert (initiatief van onder andere TNO en VU) is verkeerd laptopgebruik momenteel de grootste oorzaak van RSI. Aangeraden wordt dan ook om bij langdurige werkzaamheden gebruik te maken van een laptopstandaard met losse muis en toetsenbord.

Hulpmiddelen

Voor mensen die problemen ondervinden bij beeldschermwerk vanwege hun ziekte en/of gebrek, zijn diverse aanpassingen en hulpmiddelen beschikbaar. Dit maakt in heel veel gevallen re-integratie naar (beeldscherm) werk mogelijk. Door het toepassen van visuele hulpmiddelen of bijzondere invoermiddelen wordt veel werk toegankelijk. UWV kan in veel gevallen voor vergoeding van de kosten zorgen.

Wettelijke eisen beeldschermwerk

De wet verplicht werkgevers om ervoor te zorgen dat beeldschermwerk geen risico oplevert. Het Arbobesluit kent twee specifieke richtlijnen:

  • beeldschermwerk moet na 2 uur afgewisseld worden met ander werk of een pauze (Arbobesluit 5.10); en
  • werknemers moeten de gelegenheid krijgen om een oogonderzoek te ondergaan voordat zij met beeldschermwerk beginnen of wanneer zij oogklachten ontwikkelen (Arbobesluit 5.11).

Verder zijn er voorschriften te vinden in een ministeriële regeling voor de werkplek en programmering, zoals: 

  • beeldscherm en toetsenbord mogen niet aan elkaar vastzitten (laptop moet dus voorzien zijn van of een los beeldscherm of een los toetsenbord);
  • de werkplek (stoel én tafel) moet in hoogte verstelbaar zijn en voldoen aan de NEN-normen;
  • het beeldscherm is van goede kwaliteit, in hoogte verstelbaar en mag niet spiegelen;
  • de verlichting op de werkplek zorgt voor voldoende licht en een beheerst contrast tussen het beeldscherm en de omgeving;
  • werknemers moeten gebruik kunnen maken van hulpmiddelen, zoals een documenthouder en gebruikersvriendelijke software; en
  • werknemers die een leesbril nodig hebben en beeldschermwerk verrichten hebben recht op vergoeding van de aanschafkosten van een beeldschermbril.

In de risico-inventarisatie en -evaluatie moet expliciet aandacht worden besteed aan beeldschermwerk. Hierin wordt met name gelet op de gevaren voor de fysieke en psychische belasting en het gezichtsvermogen.

Aandachtspunten beeldschermwerk

Naast de wettelijke normen kunnen werknemers zelf de kans op klachten verkleinen door de volgende maatregelen:

  • wissel beeldschermwerk af met andere taken;
  • werk niet langer dan 6 uur per dag achter een beeldscherm;
  • stel het beeldschermmeubilair in op de eigen afmetingen (de meeste mensen zitten veel te hoog omdat hun tafel te hoog is en hun beeldscherm ook te hoog staat);
  • maak gebruik van pauzesoftware, zodat er niet onbeperkt doorgewerkt kan worden; en
  • maak meer gebruik van sneltoetsen in plaats van de muis;

Werknemers met klachten doen er verstandig aan om contact op te nemen met hun bedrijfsarts en een werkplekonderzoek aan te vragen.

Stuur door Delen