Repeterende handelingen
Repeterende handelingen vormen een risico
Werknemers die aan de lopende band staan, caissières die boodschappen langs een scanner halen en slagers die vlees uitbenen. Allemaal verrichten ze handelingen die binnen enkele secondes voortdurend worden herhaald. Op den duur kan dat tot gezondheidsklachten leiden.
Wat zijn repeterende handelingen?
Onder repeterende handelingen worden handelingen verstaan die zich herhalen binnen 90 seconden en als zij gedurende minimaal 2 uur per dag of minimaal 1 uur achter elkaar uitgevoerd worden. Beroepen die hiermee vaak te maken hebben zijn:
- kappers
- slagers
- productiemedewerkers
- kleermakers
- medewerkers in de bouw
- laders/lossers
- inpakkers
- bloemisten
- caissières
Ook mensen die veel beeldschermwerk verrichten (kantoorpersoneel, datatypistes) staan bloot aan repeterende handelingen. Hierover staat meer beschreven in het dossier over beeldschermwerk.
Repeterende handelingen komen in veel werkprocessen voor en zullen bij langdurige blootstelling leiden tot slijtage en daardoor tot gezondheidsklachten.
Het risico wordt groter als de repeterende handelingen gepaard gaan met:
- extra krachtsinspanning (bewegen van zware objecten)
- werken in een belastende werkhouding
- schokken en trillingen (bijvoorbeeld bij boren en frezen)
- hoge werkdruk en stress
KANS
Omdat het gaat om pijn in spieren van de schoudergordel, armen en handen wordt tegenwoordig wel gesproken over het ontstaan van KANS (chronische aandoeningen van of klachten aan nek, schouder en armen) of CANS (de Engelse term). Dergelijke klachten worden vaak veroorzaakt door onvoldoende doorbloeding van deze spieren. De veelgebruikte term voor deze klachten, RSI (repetitive strain injury), dekt niet helemaal de lading omdat de klachten niet alleen ontstaan door kort cyclisch repeterend werk, maar vooral door een verkeerde of verkrampte houding, eventueel versterkt door mentale spanningen als stress.
Normen bij repeterende handelingen
Er staan in de Arbowet geen concrete bepalingen over repeterende handelingen. Wel bepaalt artikel 3 dat monotone en tempogedwongen handelingen zo veel als mogelijk vermeden of beperkt moeten worden. Verder is elke werkgever verplicht om ervoor te zorgen dat de fysieke belasting geen gevaar oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemer (Arbobesluit 5.2 en 5.3). De werkgever moet de werkplek dus zo inrichten dat deze voldoet aan de ergonomische beginselen.
Kort cyclische handelingen behoren in de risico-inventarisatie en -evaluatie te worden opgenomen. Bij een te hoog risico moeten maatregelen in het Plan van Aanpak staan, evenals de verantwoordelijke functionaris en het tijdstip waarop de maatregelen in werking moeten treden.
Om inzicht te krijgen in de aanwezigheid van gezondheidsrisico’s door repeterende handelingen is de HARM-methode ontwikkeld. Deze wordt ook door de Inspectie SZW gehanteerd.
Aandachtspunten repeterende handelingen
Om gezondheidsklachten te voorkomen, is het goed om rekening te houden met de volgende punten:
- Controleer allereerst of repeterende handelingen nodig zijn voor het werk dat moet worden verricht.
- Pas de werkplek aan volgens adviezen van de deskundigen.
- Wissel werkzaamheden voldoende af.
- Neem regelmatig rust en pauze.
- Ontspan de spieren op rustige momenten met enkele eenvoudige oefeningen
- een training-on-the-job kan helpen om een ongunstige werkhouding te voorkomen
Brochures
Dossier repeterende handelingen
Beschrijving van de arbeidsrisico’s bij repeterende handelingen, plus een overzicht van wetgeving, beleid en beheersmaatregelen ter voorkoming hiervan. Auteurs: Arco Verhoeven (bedrijfsarts), Sybrand van der Meulen (arbeidshygiënist), Yvonne van Doeselaar (veiligheidskundige) en Harry Tweehuyzen (arbeids- en organisatiedeskundige)
Open document "Dossier repeterende handelingen"