Zelfstandige
Verantwoordelijkheden van een zelfstandige
Zelfstandige ondernemers zonder personeel (zzp’ers) zijn niet in dienst van een bedrijf. Toch gelden ook voor hen een aantal arboregels die hun eigen veiligheid en die van derden moeten waarborgen.
Freelancer of zzp’er?
Voor zelfstandig ondernemers zijn verschillende benamingen in omloop. De meest gangbare zijn freelancers of zzp’ers. Ook de term eenpitter wordt wel gebruikt. Waar het in alle gevallen op neerkomt, is dat ze eigen baas zijn en geen personeel in dienst hebben.
Hoewel zzp’ers niet officieel in dienst zijn bij een bedrijf, kan het voorkomen dat ze door de Inspectie SZW als werkgever of werknemer worden gezien. Dat geldt als hij 'onder gezag' werkt. Dan is alle arboregelgeving van toepassing. Voor iedereen die werkt, gelden in Nederland sinds 2007 dezelfde regels voor alle werkzaamheden met levensbedreigende risico's, welke gezagsverhouding er ook is. Dit betekent dat de Inspectie SZW ook zzp’ers kan aanspreken op overtreding van die regels en boetes kan opleggen.
Algemene voorschriften
Algemene voorschriften waar de zelfstandige aan moet voldoen, zijn:
- het voorkomen van gevaar voor derden (artikel 10 Arbowet)
- het zorgen voor de eigen veiligheid en die van andere betrokken personen door zich veilig en verantwoord te gedragen (artikel 11 Arbowet)
- het vermijden van levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid. Het niet naleven van deze bepaling is een misdrijf (artikel 32 Arbowet)
Voor zelfstandigen gelden geen systeemverplichtingen, zoals de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Hierdoor heeft de zelfstandige minder administratieve lasten.
Voorschriften voor ernstige arbeidsrisico’s
De voorschriften en verboden voor zelfstandigen hebben betrekking op ernstige risico’s voor de veiligheid of de gezondheid. De bepalingen zijn erop gericht de zelfstandige zelf te beschermen maar ook mensen die in zijn (directe) omgeving werken of aanwezig zijn, zoals bezoekers.
Bij gevaarlijk werk gelden dezelfde voorschriften en verboden voor werknemers en zelfstandigen. De voorschriften en verboden hebben vooral betrekking op:
- de inrichting van arbeidsplaatsen
- gevaarlijke stoffen en biologische agentia
- lawaai
- duikarbeid
- arbeidsmiddelen
- persoonlijke beschermingsmiddelen
De regels waaraan de zzp’er zich moet houden, zijn afhankelijk van het werkveld waarin de zzp’er actief is.
Extra voorschriften in drie situaties
Extra voorschriften gelden voor zelfstandigen die:
- een installatie exploiteren met gevaarlijke stoffen of de (tijdelijke) opslag van gevaarlijke stoffen in verband met vervoer
- arbeid verrichten met betrekking tot de totstandbrenging van een bouwwerk op een bouwplaats, dit betreft dus alle zzp'ers op de bouw
- worden blootgesteld aan gewasbeschermingsmiddelen of biociden
Aandachtspunten zzp’ers
- Een zelfstandige kan een arbocatalogus van een branche of sector raadplegen om na te gaan welke maatregelen hij kan nemen om veilig te werken.
- Werkgevers die met zzp’ers werken, moeten hen wijzen op de voorschriften en risico’s die in het bedrijf gelden.
- De Arbeidinspectie kan ook optreden als zzp'ers de wet overtreden.
- De verzekeringsmaatschappij kan trachten niet te betalen:
- Als er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.
- Wanneer de zzp’er zich niet aan de regels van de Arbowet houdt.