Nachtdienst
Werken tijdens nachtdiensten
Nachtdiensten zijn extra belastend voor werknemers. Daarom gelden voor nachtdiensten aanvullende regels over de arbeidsduur, de rusttijden en het aantal diensten. Er is sprake van een nachtdienst als er meer dan 1 uur gewerkt wordt tussen 00.00 en 06.00 uur.
Regels nachtdiensten
Voor nachtdiensten gelden de volgende regels:
- Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur (maximaal 5 maal per twee weken of 22 maal per jaar uit te breiden tot 12 uur, als hierop een rust volgt van minimaal 12 uur).
- In een periode van 16 weken mag bij 16 nachtdiensten of meer de gemiddelde werktijd niet meer bedragen dan 40 uur.
- Na een dienst die eindigt na 02.00 uur, moet de werknemer minimaal 14 uur rust krijgen. Eenmaal per periode van 7 x 24 uur is de rust na een nachtdienst in te korten tot 8 uur. Na 3 of meer opeenvolgende nachtdiensten wordt 46 uur rust voorgeschreven.
- Per 16 weken mogen werknemers niet meer dan 36 maal een nachtdienst draaien die eindigt na 02.00 uur. Bij collectieve regeling kan hiervan worden afgeweken tot maximaal 140 nachtdiensten die eindigen na 02.00 uur per 52 weken, of maximaal 38 uren nachtdienst tussen 00.00 uur en 06.00 uur per 2 weken.
- Als nachtdiensten deel uitmaken van een reeks diensten, mogen werknemers maximaal 7 diensten achtereen draaien. Bij collectieve regeling kan de reeks worden verlengd tot 8.
De werkgever moet de risico’s van nachtarbeid meenemen in de risico-inventarisatie en - evaluatie. Het plan van aanpak benoemt vervolgens maatregelen om de risico’s te verminderen.
Vrijstelling nachtdienst
Werknemers die gezondheidsklachten krijgen van nachtdiensten moeten vrijstelling krijgen van nachtwerk (tenzij dit redelijkerwijs niet van de werkgever gevergd kan worden). Dit betekent dat het uitvoeren van nachtdienst de werkgever verplicht een PAGO, periodiek arbeidsgezondheidskundig Onderzoek, aan te bieden. Als uit het PAGO blijkt dat de werknemer gezondheidsklachten krijgt als gevolg van die nachtdiensten, dan is de werkgever verplicht hem werk op andere tijdstippen aan te bieden. Ook zijn zwangere vrouwen niet verplicht in nachtdiensten te werken.
Uitzonderingen
Een nachtdienst mag vaker eindigen na 02.00 uur als hierover collectieve afspraken zijn gemaakt. In dat geval geldt: er mag per jaar niet meer dan 140 maal een nachtdienst worden gedraaid die eindigt na 02.00 uur of per twee weken niet meer dan 38 uur in nachtdienst worden gewerkt.
Tips
- Beperk het aantal nachtdiensten en/of vroege diensten zo veel mogelijk.
- Maak nachtdiensten niet te lang, bij voorkeur niet langer dan 9 uur.
- Maak voorspelbare roosters die bij voorkeur gematigd snel roteren in een voorwaarts rotatieschema.
- Houd de inhoud van het werk aantrekkelijk en besteed ook aandacht aan de overige arbeidsomstandigheden.
- Betrek werknemers (ondernemingsraad) bij het tot stand komen van het werkrooster. Zorg voor ruimte voor individueel maatwerk, bijvoorbeeld een vaste avond in de week vrij.
- Maak ook in de nacht een gezonde leefstijl mogelijk, onder andere door gezond voedsel aan te bieden in de nacht.
- Bedenk dat boven de 50 jaar bij de meesten de aanpassing van de biologische klok lastiger wordt. Dit heeft als effect onder andere slaapproblemen en concentratieproblemen, Mede hiervoor is het van belang dat een ouderenbeleid gemaakt wordt waarin deze aspecten betrokken worden.