Werkdruk

Werkgever

Over het onderwerp Werkdruk is een themacentrum beschikbaar. Dit themacentrum is bedoeld om u te voorzien van praktische,  bruikbare breedte- én diepte-informatie over werkdruk.

Werkdruk ontstaat wanneer u werknemer gedurende langere tijd zijn werk niet binnen de gestelde tijd kan uitvoeren.  De balans is zoek tussen hoeveelheid werk (belasting) die uw werknemer verricht en de hoeveelheid activiteiten (belastbaarheid) die hij of zij kan verrichten. Wanneer iemand in uw bedrijf werkdruk ervaart, weet hij vooraf al, dat het werk niet zal lukken. Tóch zal hij of zij proberen dat het wél lukt. Dat is op den duur slecht voor de gezondheid. Het kan zelfs leiden tot werkstress. Werkstress is een situatie van langdurige psychische overbelasting. Die ontstaat wanneer iemand langere tijd niet aan gestelde eisen kan voldoen. Werkstress kan leiden tot langdurig ziekteverzuim.  Gevolgen van werkdruk en werkstress zijn hoge bloeddruk en slecht slapen, kans op hart- en vaatziekten, depressies en burn-out. Ook RSI is een verschijnsel van werkdruk of werkstress. Dit is het geval in combinatie met repeterende arbeid, beeldschermwerk of met te lang zitten in dezelfde houding.

Wat moet?

Als werkgever moet u zorgen dat psychosociale belasting (Arbowet 2009), zoals werkdruk, geen gevaar oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van uw werknemers. Dit kunt u doen door:

• de inrichting van de werkplek; bijvoorbeeld door het gebruik van ergonomische hulpmiddelen zodat uw werknemers niet (te lang) in eenzelfde gespannen houding werken.
• de organisatie van de werkzaamheden; bijvoorbeeld door afwisselende werkzaamheden envoldoende pauzes. Een duidelijke taak en functie omschrijving van uw werknemers kan daar ook aan bijdragen. Ook het vastleggen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden draagt bij aan vermindering van de werkdruk.

In het arbobeleid van uw bedrijf dient u ook expliciet aandacht te besteden aan psychosociale arbeidsbelasting (o.a. werkdruk). In uw RI&E inventariseert en beoordeelt u de risico's van psychosociale belasting. De maatregelen om werkdruk te voorkomen of te beperken worden opgenomen in het Plan van Aanpak van de RI&E. De maatregelen die u wilt nemen moet u bespreken met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. Dit is ook handig omdat daarmee veelal het draagvlak voor de te nemen maatregelen toeneemt.
Houd goed bij welke maatregelen u tegen werkdruk heeft genomen, en beoordeel regelmatig of de maatregel effectief is en blijft. Geef uw werknemers ook voorlichting en onderricht over deze maatregelen. De Arbeidsinspectie vraagt hiernaar als ze bij u langskomen.
Verder bent u verplicht om een preventief beleid te ontwikkelen om werkdruk tegen te gaan. En tenslotte moet u werkgevers met werkdruk of werkstress begeleiden.

Wat mag?

Hieronder een tabel die de oorzaken en oplossing van werkdruk weergeeft.

Bovenstaande oorzaken van werkdruk en mogelijke oplossingen maken onderdeel uit van de RI&E en het plan van aanpak.

Wat helpt?

Streef naar een win-winsituatie. Probeer de werkdruk te verlichten met een maatregel die ook goed is voor het bedrijf. Bekijk bijvoorbeeld samen met uw werknemer zijn werkpakket. Misschien zijn bepaalde taken niet meer nodig, of kunnen die door iemand anders gedaan worden.

Werknemer

Over het onderwerp Werkdruk is een themacentrum beschikbaar. Dit themacentrum is bedoeld om u te voorzien van praktische,  bruikbare breedte- én diepte-informatie over werkdruk.

Werkdruk en werkstress, deze termen lijken op het eerste gezicht hetzelfde te betekenen. Maar de druk van werk is iets anders dan werkstress. Bij werkdruk kunt u structureel niet voldoen aan de gestelde taakeisen, simpelweg omdat deze te hoog of te veel zijn. Dit leidt tot een te zware psychische en/of lichamelijke belasting. Bij werkstress is er sprake van langdurige psychische overbelasting die ontstaat als u langere tijd niet aan de gestelde eisen kunt of denkt te kunnen voldoen. Werkdruk kan werkstress veroorzaken.

De klachten als gevolg van werkdruk lopen zeer uiteen: van een te hoge bloeddruk tot slecht slapen, en van een verhoogde kans op hart- en vaatziekten tot depressies en burn-out.

Werkdruk kan ontstaan doordat:

• het werktempo te hoog is
• de tijdsdruk te groot is
• u over te weinig kennis en vaardigheden beschikt
• u te weinig invloed hebt op uw arbeids- en rusttijden

Wat moet?

Uw werkgever moet ervoor zorgen dat psychosociale belasting (artikel 1.3f van de Arbowet 2007), zoals werkdruk, geen gevaar oplevert voor uw veiligheid en gezondheid. Dit kan hij doen door:

• uw werk juist in te richten: dit moet zoveel mogelijk zijn aangepast aan uw persoonlijke eigenschappen;
• uw werkzaamheden goed te organiseren, bijvoorbeeld door te zorgen voor afwisselende werkzaamheden en voldoende pauzes, maar ook voor een duidelijke taak- en functieomschrijving.

Uw werkgever is verplicht een Risico- Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) uit te voeren. In de RI&E moet hij aangeven wat de risico’s voor werkdruk zijn. De maatregelen om werkdruk te voorkomen of te beperken moet hij opnemen in het Plan van Aanpak. U moet van hem voorlichting en onderricht krijgen over deze maatregelen.

Daarnaast moet uw werkgever een preventief beleid voeren ten aanzien van het ontstaan van werkdruk. Ook moet hij u begeleiden en zorgen voor een goede verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden, waarbij hij rekening houdt met uw kennis en ervaring.

Wat mag?

Factoren die werkdruk kunnen veroorzaken, zijn in elk bedrijf anders. Zorg dat u op tijd een structurele werkdruk signaleert. Meld dit ook aan uw werkgever, samen kunt u naar een oplossing zoeken.

U kunt zelf ook proberen een te hoge werkdruk te voorkomen:

• neem voldoende pauzes, ook als u denkt daar geen tijd voor te hebben
• zorg voor een goede planning van uw werkzaamheden
• zorg voor een duidelijke taakstelling
• hanteer een goede werkmethode (‘time planning’)
• durf ‘nee’ te zeggen
• beperk overwerk zoveel mogelijk; bij voortdurend overwerk is er sprake van een structureel probleem dat uw werkgever moet oplossen

Wat helpt?

Door werkdruk zoveel mogelijk te beperken, kunt u vervelende gevolgen voorkomen:

• Stem de vakanties van u en uw collega’s zoveel mogelijk op elkaar af zodat er voor de achterblijvers geen hoge werkdruk ontstaat.
• Organiseer vergaderingen goed; door effectief en efficiënt te vergaderen voorkomt u dat uw werk zich tijdens vergaderingen opstapelt.

De overheid sluit regelmatig convenanten met bedrijven en bedrijfstakken. Een convenant is een vrijwillige afspraak tussen werkgevers, werknemers en de overheid waarin vaak ook afspraken staan om de werkdruk terug te dringen. Op arbo.nl/arboconvenanten kunt u zien of er ook voor uw branche een convenant is afgesloten.

Preventiemedewerker

Over het onderwerp Werkdruk is een themacentrum beschikbaar. Dit themacentrum is bedoeld om u te voorzien van praktische, bruikbare breedte- én diepte-informatie over werkdruk. Te hoge werkdruk leidt vaak tot overspannenheid, oververmoeidheid of een burn-out. Vooral magazijnmedewerkers, administratieve medewerkers, managers en directeuren lopen dit risico.

Wat moet?

Probeer een te hoge werkdruk zo veel mogelijk te beperken. Belast werknemers daarom niet te veel. En hou in de gaten welke werknemers gevoelig zijn voor stress. Juist deze mensen raken snel overspannen. Hou goed bij welke maatregelen tegen werkdruk u heeft genomen. De Arbeidsinspectie vraagt hiernaar als ze bij uw bedrijf langskomen(artikel 1.3f van de Arbowet 2007).

Wat mag?

Onderstaand een tabel over oorzaken en oplossingen van werkdruk.

Wat helpt?

Streef naar een win-winsituatie. Probeer de werkdruk te verlichten met een maatregel die ook goed is voor het bedrijf. Een voorbeeld. Neem overbodig werk weg waar niemand iets aan heeft.