Vrijwilligers
Over het onderwerp vrijwilliger is een Special beschikbaar. Deze special is bedoeld om u te voorzien van additionele informatie in een herkenbare en aansprekende vorm.
Werkgever
De vrijwilligers binnen uw bedrijf of organisatie hebben net als werknemers in loondienst recht op veilige en gezonde werkomstandigheden. Hoewel de Arbowet sinds 1 januari 2007 niet meer volledig van toepassing is op vrijwilligers, moet u nog steeds een aantal maatregelen nemen wanneer er bepaalde risico’s zijn voor de gezondheid van vrijwilligers.
Wat moet?
De Arbowet maakt geen onderscheid tussen werknemers in loondienst en vrijwilligers als er binnen uw organisatie of bedrijf gewerkt wordt met gevaarlijke (biologische) stoffen als asbest, springstoffen, vluchtige stoffen en micro-organismen. U bent dan altijd verplicht tot een Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (RI&E), en moet onderzoeken welke risico’s uw vrijwilligers/werknemers lopen en welke maatregelen nodig zijn om ongelukken te voorkomen. Zo’n inventarisatie is ook verplicht als er binnen uw organisatie wordt gebouwd of verbouwd.
In andere situaties is een ri&e, specifiek gericht op de vrijwilliger, niet nodig maar er zijn wel een aantal arbovoorschriften van toepassing. Dat is onder meer het geval als uw vrijwilligers op hoogte werken, bijvoorbeeld op een ladder, steiger of dak. U dient bijvoorbeeld leuningen of vangnetten aan te brengen of veiligheidsgordels en vanglijnen ter beschikking te stellen. Ook bij grote fysieke belasting (zwaar tillen, in een ongunstige houding staan, telkens dezelfde bewegingen maken) moeten uw vrijwilligers over hulpmiddelen beschikken zoals bijvoorbeeld een steekwagentje. Bij het risico op gehoorbeschadigingen (de vrijwilligers kunnen elkaar op een afstand van een meter niet verstaan) dient u de geluidsbron te begrenzen en eventueel oordoppen of oorkappen uit te delen.
Arbovoorschriften zijn ook van toepassing op vrijwilligers die in een zeer koude of hete omgeving werken. Voor zwangere en jeugdige (jonger dan 18) vrijwilligers bestaat een aantal aanvullende voorschriften. Zij mogen niet worden blootgesteld aan een aantal gevaarlijke stoffen. Jongeren moeten in risicovolle werkomstandigheden altijd begeleiding krijgen. Zwangere vrouwen en jong moeders die hun baby borstvoeding geven, moeten voldoende gelegenheid hebben om te rusten.
Wat mag?
Op de website van het Instituut Vrijwillige Inzet vindt u een zogeheten arbocheck. Wanneer u deze controlelijst doorloopt weet u welke maatregelen (nog) nodig zijn om optimale arbeidsomstandigheden te creëren.
Wat helpt?
Bij het creëren van een veilige werkomgeving speelt voorlichting een grote rol. Zorg ervoor dat de vrijwilligers goed op de hoogte zijn van eventuele risico’s, en dat zij weten hoe ze om moeten gaan met de hulp- en beschermingsmiddelen die u ter beschikking stelt.
Werknemer
Werkt u als vrijwilliger voor een organisatie? Wanneer er risico’s zijn voor uw gezondheid moet u zich houden aan een aantal voorschriften uit de arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Want u wilt natuurlijk voorkomen dat u uit de boom valt tijdens de appelpluk in de historische hoogstamboomgaard, of dat u verwondingen oploopt tijdens de bouw van de nieuwe kantine van de voetbalclub.
Wat moet?
Sinds 1 januari 2007 valt u als vrijwilliger niet meer volledig onder de Arbowet, maar soms is de wet nog wel van toepassing. Als u op hoogte werkt op bijvoorbeeld een ladder, steiger of dak gelden voorschriften als het aanbrengen van leuningen en vangnetten of het gebruik van veiligheidsgordels en vanglijnen. Ook bij grote fysieke belasting (zwaar tillen, in een ongunstige houding staan, telkens dezelfde bewegingen maken) moet u hulpmiddelen gebruiken zoals bijvoorbeeld een steekwagentje. Werkt u in een dusdanig lawaaiige omgeving dat u mensen op een meter afstand niet verstaat dan zijn maatregelen nodig om uw gehoor te beschermen.
U kunt oorkappen of oordoppen dragen, de geluidsbron begrenzen of eenvoudigweg uit de buurt van de geluidsbron blijven. De Arbowet is ook van toepassing op vrijwilligers die in een zeer koude of hete omgeving werken of te maken hebben met gevaarlijke (biologische) stoffen als asbest, springstoffen, vluchtige stoffen en micro-organismen.
Voor zwangere en jeugdige (jonger dan 18) vrijwilligers bestaat een aantal aanvullende voorschriften. Zij mogen niet worden blootgesteld aan een aantal gevaarlijke stoffen. Jongeren moeten in risicovolle werkomstandigheden altijd begeleiding krijgen. Zwangere vrouwen en jonge moeders die hun baby borstvoeding geven, moeten voldoende gelegenheid hebben om te rusten. Neem tijdens bouw- of verbouwingswerkzaamheden ook de veiligheid van omstanders in acht door bouwplaatsen goed af te zetten. Ook plaatsen waar de geluidsnorm wordt overschreden dienen afgebakend te worden.
Wat mag?
U kunt de organisatie of het bedrijf waar u vrijwillig de handen uit de mouwen steekt aansprakelijk stellen als er iets fout gaat als gevolg van onveilige arbeidsomstandigheden. Is de organisatie laks met het nemen van veiligheidsmaatregelen dan is dat een zaak van de Arbeidsinspectie.
Wat helpt?
Het is mogelijk uw werkplek door te lichten op mogelijke risico’s. Hier vind u een zogeheten arbocheck. Wanneer u deze controlelijst doorloopt samen met bestuurders of leidinggevenden van de organisatie of het bedrijf waar u werkt, weet u welke maatregelen (nog) nodig zijn om optimale arbeidsomstandigheden te creëren. Meer informatie vindt u ook op de website van Vrijwilligerswerk.
Preventiemedewerker
Hoewel vrijwillige medewerkers sinds 1 januari 2007 niet meer volledig onder de Arbowet vallen, moeten organisaties of bedrijven er wel degelijk voor zorgen dat hun vrijwilligers veilig en gezond werken. Een aantal arbovoorschriften is nog steeds op hen van toepassing, bijvoorbeeld als ze op hoogte werken of in een lawaaiige omgeving. Verlies dus de vrijwilligers niet uit het oog bij uw preventiewerk.
Wat moet?
De Arbowet maakt geen onderscheid tussen werknemers in loondienst en vrijwilligers als er binnen een organisatie of bedrijf gewerkt wordt met gevaarlijke (biologische) stoffen als asbest, springstoffen, vluchtige stoffen en micro-organismen. De organisatie is dan altijd verplicht tot een Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (RI&E). Dat is ook het geval bij bouwplaatsen, ongeacht of daar werknemers in loondienst of vrijwilligers actief zijn.
Op andere plekken waar louter vrijwilligers werken is een ri&e niet nodig, wel moeten ze zich in een aantal situaties aan de arbovoorschriften houden, bijvoorbeeld als ze op hoogte werken. Zo kunnen veiligheidsgordels of vanglijnen nodig zijn als ze op een steiger, ladder of dak staan. Ook bij grote fysieke belasting (zwaar tillen, in een ongunstige houding staan, telkens dezelfde bewegingen maken) moeten vrijwilligers over hulpmiddelen beschikken zoals bijvoorbeeld een steekwagentje.
Bij het risico op gehoorbeschadigingen kan het noodzakelijk zijn de geluidsbron te begrenzen of eventueel oordoppen of oorkappen uit te delen. Arbovoorschriften zijn ook van toepassing op vrijwilligers die in een zeer koude of hete omgeving werken. Voor zwangere en jeugdige (jonger dan 18) vrijwilligers bestaat een aantal aanvullende voorschriften. Zij mogen niet worden blootgesteld aan een aantal gevaarlijke stoffen. Jongeren moeten in risicovolle werkomstandigheden altijd begeleiding krijgen. Zwangere vrouwen en moeders die hun baby borstvoeding geven, moeten voldoende gelegenheid hebben om te rusten.
Wat mag?
Omdat vrijwilligers in veel gevallen geen opleiding hebben gevolgd voor het werk dat zij verrichten, zijn ze misschien minder goed op de hoogte van veiligheidsrisico’s dan betaalde krachten. Zorg ervoor dat ook vrijwilligers goed op de hoogte zijn van eventuele gevaren en weten hoe ze om moeten gaan met de hulp- en beschermingsmiddelen.
Wat helpt?
Uitgebreide informatie over arbo en vrijwilligers vindt u op de website van Vrijwilligerswerk. Op de website van Movisie van het Instituut Vrijwillige Inzet staat u een zogeheten arbocheck. Wanneer u deze controlelijst doorloopt weet u welke maatregelen (nog) nodig zijn om optimale arbeidsomstandigheden voor vrijwilligers te creëren.
