Elektriciteit

Werkgever

Wie zijn werknemers met elektriciteit laat werken, heeft een grote verantwoordelijkheid. Statische elektriciteit of ‘gewone stroom’, ze kunnen allebei voor brand en explosies en dus voor zware verwondingen of nog erger zorgen.
De meeste ongelukken gebeuren door slechte aanleg van installaties, werken aan installaties met ondeugdelijk materiaal en of mensen zonder de juiste kennis, opleiding en ervaring.

Wat moet?

Zorg ervoor dat uw personeel adequaat is opgeleid en dat nooit onbevoegde of incompetente medewerkers aan elektrische installaties werken. De Arbowet heeft geen concrete bepalingen voor werken met elektriciteit. behalve enkele algemene voorschriften.  Wel verwijst de wet naar normen. Voor de aanleg en voorschriften voor laagspanningsinstallaties is de norm NEN 1010 van toepassing. Wie medewerkers aan het werk zet aan elektrische installaties of in de omgeving daarvan dient gebruik te maken van NEN 3140 en NEN-EN 50110-1. Voor hoogspanning of werksituaties waarbij werknemers continu in aanmerking komen met geleidend materiaal zijn er specifieke werk- en installatievoorschriften. Let ook bijzonder goed op bij het werken onder hoogspanning (boven de 1000 Volt). Er kan levensgevaar ontstaan als mensen in de buurt van een geleider komen. Aanraking is daarvoor geen vereiste!
Hoe hoger de spanning, hoe groter de afstand tussen het lichaam en de geleider dient te zijn.
Vermijd vlambogen. Deze ontstaan bijvoorbeeld door het onder belasting trekken van mespatronen (kabelbeschermers). Vermijd ook kortsluiting, isolatiefouten, overbelasting en onvoldoende koeling.
Pas waar mogelijk zeer lage spanning toe. Isoleer goed en vervang defecte isolatie onmiddellijk. Geef uw medewerker dubbel geïsoleerd gereedschap. Zorg ervoor dat onder spanning staande delen als schakelkasten en stoppenkasten goed afgeschermd zijn.

Wat helpt?

Instrueer uw personeel dat ze na bijvoorbeeld het verwisselen van het smeltpatroon ( de zwakte schakel in een stroomketen, die het als eerste begeeft) het afschermdeksel terug plaatsen. Zorg voor goede veiligheidsaarding. Al mag u dit nooit als enige beveiliging toepassen. Lichaamsweerstand kan minder zijn dan de aardingsweerstand waardoor het lichaam toch een stroomdoorgang te verwerken krijgt, al is er een verbinding met de aarde.

Werknemer

Of het nu statische elektriciteit betreft zoals tijdens het laden en lossen van vloeistoffen via een leiding of ‘stroom’ van elektrische apparatuur en machines, werken met elektriciteit brengt grote risico’s met zich mee. Directe verwondingen of verwondingen door brand of explosie kunnen het gevolg zijn.

De meeste ongevallen ontstaan door onjuiste aanleg van elektrische installaties, gebruik van slecht materiaal en gebruik van elektriciteit door mensen zonder de nodige kennis. Het is een fabeltje dat u slechts bij directe aanraking van elektriciteit in gevaar bent. Niets is minder waar! Bij hoogspanning (boven de 1000 Volt) kan levensgevaar ontstaan indien u dicht in de buurt van de geleider komt.

Wat moet?

Wie laagspanningsinstallaties aanlegt houdt zich aan de norm NEN 1010. Daarin staat hoe de installaties aangelegd dient te worden.  Wie werkt aan de installatie of in de omgeving moet zich houden aan de normen NEN 3140 en NEN-EN- 50110-1.

Wie echter continu werkt met geleidend materiaal moet van zijn werkgever specifieke werk- en installatievoorschriften krijgen. Dat geldt ook voor werken met hoogspanning. Hiervoor bestaan veel andere normen.

Neem beschermende maatregelen om onheil te voorkomen. Werk waar mogelijk met zeer lage spanning (vergelijk spanning van zaklantaarns), die bij aanraking ongevaarlijk is. Isoleer! Verhelp onmiddellijk eventuele fouten in bijvoorbeeld kabels.

Zorg voor goed, dubbel geïsoleerd gereedschap. Scherm onder spanning staande delen als schakelkasten en stoppenkasten goed af. Plaats ook na bijvoorbeeld het verwisselen van het smeltpatroon ( de zwakte schakel in een stroomketen, die het als eerste begeeft) het afschermdeksel terug. Zorg voor goede veiligheidsaarding. Denk er wel aan dat de lichaamsweerstand minder kan zijn dan de aardingsweerstand waardoor het lichaam toch een stroomdoorgang te verwerken krijgt, al is er een verbinding met de aarde.  

Wat mag?

U mag de stroomkring permanent verbreken van elektrische machines in ruste. Zo voorkomt u dat ze ongewild worden ingeschakeld. Ook mag u de aandrijving onderbreken door bijvoorbeeld een V-snaar los te gooien.

Wat helpt?

Gebruik nooit trappen van geleidend materiaal. Pas op dat u bij een ongeval niet zelf onder spanning komt te staan door te proberen het slachtoffer lost te trekken. Schakel de stroom af. Een aardlekschakelaar kan de stroomkring onderbreken, maar mag nooit als enige beveiliging worden gebruikt.

Preventiemedewerker

De Arbowet kent geen wettelijke bepalingen voor het werken met elektriciteit. Voor normen bent u als adviseur afhankelijk van NEN-normen. En natuurlijk een flinke dosis gezond verstand. Want of het nu statische elektriciteit of gewone stroom is, het kan bij ondeskundig gebruik zware ongevallen veroorzaken.

Door verkeerd gebruik van elektriciteit kan een werknemer stroom door het lichaam te verwerken krijgen, met alle gevolgen van dien. Maar er kan ook explosiegevaar onstaan als elektriciteit gebruikt wordt als ontstekingsbron. Past u ook op dat op de werkplek geen magnetische velden ontstaan. Last but not least loert ook het gevaar van indirecte ongevallen. Door een op zich niet gevaarlijke schok kan een werknemer van de trap vallen.

Wat moet?

De werkgever dient zich aan de bestaande normen te houden. Meest gangbaar zijn de normen NEN 1010 voor laagspanningsinstallaties en NEN 3140 en NEN-EN 50110-1 voor het werk aan elektrische installaties of in de omgeving daarvan. Het is een misverstand te denken dat slechts bij aanraking van bijvoorbeeld blootliggende geleiders gevaar ontstaat. Bij hoogspanning (boven 1000 Volt) kan levensgevaar optreden bij het te dicht naderen van de geleider.

Slechts competente en goed opgeleide werknemers mogen met elektriciteit werken.

Wat mag?

Probeer waar mogelijk met laagspanning te laten werken.  Hoe hoger de spanning, hoe groter de afstand tussen het lichaam en de geleider dient te zijn.

Let goed op bij werkzaamheden als het onder belasting trekken van zogenaamde mespatronen. Dat zijn kabelbeschermers die voor vlambogen kunnen zorgen. Let ook op kortsluiting, isolatiefouten, overbelasting en onvoldoende koeling.

Zie er op toe dat de isolatie goed is en zorg voor onmiddellijke vervanging van  defecte isolatie. Vraag de werkgever voor dubbel geïsoleerd gereedschap te zorgen en kijk of onder spanning staande delen als schakelkasten en stoppenkasten goed afgeschermd zijn.

Wat helpt?

Kennis over elektriciteit en de gevolgen van verkeerd gebruik. De gevolgen van stroomdoorgang zijn onder meer afhankelijk van stroomsterkte. Zo treedt tussen de 10 en 20 millie Ampère al spierverkramping op. Daarboven kan hartproblemen of zelfs hartstilstand veroorzaken. Ook  lichaamsgewicht en conditie van het slachtoffer, wissel of gelijkstroom, tijdsduur van de schok, de route door het lichaam, het geslacht, klimaat (vocht geleid beter) en bij direct contact, de grote van het aanrakingsoppervlak spelen een rol.