Drugs

Werkgever

U bent werkgever. Vanzelfsprekend kunt u niet tolereren dat uw werknemers onder invloed van drugs aan het werk zijn. Maar wat moet u nou precies onder drugs verstaan? Wanneer je kijkt naar de werking van deze middelen, dan zijn alcohol, tabak en koffie ook drugs. In de Opiumwet worden deze middelen echter niet genoemd. Daar gaat het met name over soft- en harddrugs.
De Opiumwet hanteert twee lijsten. Op lijst I staan middelen die volgens  de overheid een onaanvaardbaar risico met zich meebrengen. Denk bijvoorbeeld aan heroïne en cocaïne. Op lijst II staan hennepproducten (als hasj) en slaap- en kalmeringsmiddelen. De risico’s van deze producten zijn volgens de overheid minder groot.

Wat moet?

Veel mensen met een verslavingsprobleem zetten niet zo snel de stap naar de verslavingszorg. Dat is met name het geval bij de middelen die sociaal geaccepteerd zijn zoals alcohol of medicijnen. Slechts 5 tot 6 procent van de alcoholisten meldt zich bij instellingen voor verslavingszorg.
Als werkgever moet uw beleid gericht zijn op het voorkómen van verslaving. Dat kunt u doen met behulp van de voorlichtingscampagnes die de overheid initieert. Als het gaat om bestaande gebruikers, is uw beleid gericht op het beperken van de gezondheidsrisico’s. 
U moet zich ervan bewust zijn dat het gebruik van drugs extra gevaarlijk is voor medewerkers die geestelijk kwetsbaar zijn, voor medewerkers met hart- en vaatziekten, mensen met geestelijke gezondheidsproblemen en voor zwangere medewerkers.

Wat mag?

Drugsgebruik wordt in ons land gezien als een privé-zaak. Als leidinggevende betreedt u voor het gevoel van de betrokkene als snel het privé-domein. Toch is het u in de eerste plaats te doen om de zakelijke belangen van uw organisatie. In dergelijke gevallen kunt u beter niet alleen afgaan op uw eigen oordeel, maar roept u de steun in van P&O, de bedrijfsarts of de bedrijfsmaatschappelijk werker.

Wat helpt?

Medewerkers die drugs gebruiken kunt u helpen door het voeren van een openhartig gesprek zonder vooroordelen. Dat helpt vaak beter dan waarschuwen of verbieden. Het is goed om te weten dat experimenteergedrag over het algemeen niet snel ontspoort als de persoon in kwestie niet uit verveling gebruikt, zelfstandig is en met tegenslagen weet om te gaan.

Werknemer

Het gebruik van drugs is populair vanwege de aangename of stimulerende werking. Tijdens of na het gebruik voelt men zich tijdelijk beter. Deze middelen kunnen echter een negatieve invloed hebben op de arbeidsprestatie. Over het algemeen stijgt het ziekteverzuim en daalt de arbeidsproductiviteit. Daardoor benadeelt u uw werkgever.
Het gebruik van drugs vergroot de kans op ongelukken. Drugs beïnvloeden namelijk de waarneming en het concentratievermogen van de gebruiker.

Wat moet?

Verslaving aan alcohol of drugs met alle negatieve gevolgen voor de werksituatie kan voor uw werkgever reden zijn voor ontslag. Als u in zo’n situatie terecht komt, is het extra moeilijk om een nieuwe werkplek te vinden. Vanuit de WIA is verslaving bovendien geen reden voor arbeidsongeschiktheid. De negatieve gevolgen zijn op lange termijn dus altijd het grootst voor de betrokken werknemer zelf.
Er is maar één iemand verantwoordelijk voor het oplossen van het probleem en dat bent u.

Wat mag?

Uw werkgever kan u niet verplichten om een drugstest te doen. Dat mag alleen als u voor uw werk bijvoorbeeld een voertuig bestuurt of gevaarlijke machines bedient. In dergelijke situaties vormt het drugsgebruik namelijk een extra risico voor u en uw omgeving.

Wat helpt?

Wanneer uw leidinggevende een probleem op het werk constateert als gevolg van alcohol- of drugsgebruik, zal hij een gesprek met u arrangeren. In een dergelijk gesprek confronteert uw chef u zo concreet mogelijk met uw gedrag en maakt hij duidelijk wat er aan de hand is. Hij zal dat doen aan de hand van voorbeelden. Hij zal aangeven dat hij ongewenst gedrag constateert. Als uw chef u doorverwijst naar de bedrijfsarts of het bedrijfsmaatschappelijk werk, is het heel verstandig om dit advies op te volgen. U gaat vervolgens hulp zoeken. Om eventuele vrijblijvendheid te vermijden, worden de afspraken vastgelegd en komen er vervolggesprekken.

Preventiemedewerker

Bij het begrip ‘drugs’ denken de meesten direct aan softdrugs als hasj of harddrugs zoals cocaïne. Deze middelen worden genoemd in de Opiumwet. Maatschappelijk aanvaarde genotmiddelen als tabak of alcohol kunnen ook zorgen voor een stimulerende of aangename werking. Deze middelen vallen echter buiten de Opiumwet. Ongeveer 85% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder drinkt regelmatig een glas alcohol. Daarnaast telt ons land 650.000 chronische gebruikers van slaap- en kalmeringsmiddelen.
De werkgever kan te maken krijgen met de nadelige effecten van het gebruik van bovenstaande middelen.

Wat moet?

Praten met medewerkers die afhankelijk zijn geworden van een bepaalde drug is niet eenvoudig. Het blijkt dat verslaafden vaak meesters zijn in het ontkennen van hun gebruik. Daarentegen zijn er ook verslaafden die heel goed weten waar zij mee bezig zijn en waarom zij dit doen. Vaak voeren zij hun persoonlijke achtergrond of de maatschappelijke omstandigheden aan als reden voor het gebruik. Het is voor u als preventiemedewerker raadzaam om in die gevallen de hulp in te roepen van een deskundige van een instelling voor verslavingszorg.

Wat mag?

Een belangrijke doelstelling in het Nederlandse drugsbeleid is het voorkómen van (problematische) gebruik van drugs zoals beschreven in de Opiumwet. De overheid maakt gebruik van diverse voorlichtings- en preventieactiviteiten. U kunt de medewerkers binnen de organisatie op deze campagnes attenderen.

Wat helpt?

Wanneer er sprake is van problematisch drugsgebruik, is het belangrijk om de communicatie open te houden. Het is zinloos om in moeilijke situaties paniekerig te reageren of dreigementen te uiten. Dat heeft eerder een averechts effect dan dat het bijdraagt aan een oplossing. Om een gesprek met een medewerker zo neutraal mogelijk te kunnen voeren, is het belangrijk dat u over de juiste informatie over drugs beschikt. Belangrijke informatie over verschillende drugs is te vinden op de trimbos website.